Droomhuis Italië

De heilige berg van Crea

2012-02-12T18:33:00.003+01:00

De Sacro Monte di Crea (de heilige berg van Crea) is niet meer dan een heuvel, maar een kniesoor die daar op let. Een buitenbeentje is het wel een beetje, want waar de overige heilige bergen van Piemonte en Lombardije domicilie hebben gekozen in de uitlopers van de Alpen, ligt die van Crea een beetje midden in de Povlakte, zo’n twintig kilometer ten westen van Casale Monferrato. Wel op het hoogste punt dat daar te vinden was, dus met een uiterst bevredigend uitzicht rondom.

De heiligheid kiest immer het hoogste punt dat te vinden is, om van daaruit op de aardse beslommeringen neer te zien. Gelukkig gaat ook hier de pelgrimage naar de heilige kapellen met behulp van een comfortabele asfaltweg, en als we, op een warme en zonnige dag, de heilige parkeerplaats zijn opgedraaid is het eerste dat we tegenkomen, naast de kerk van volwassen dimensies, een restaurant dat minstens alle potentiële kerkgasten lijkt te moeten kunnen bevatten. Dat is toch telkens weer dat sympathieke van de Italiaanse mentaliteit: het besef dat het volbrengen van spirituele bezigheden vooraf gegaan dient te worden door een prettige maaltijd.

We kiezen voor de snelle lunch, de pranzo veloce, waarin een kloeke maaltijd voor een vriendenprijs in één keer wordt uitgeserveerd op een kloek bord. Het restaurant is grotendeels verlaten, op wat oude dames en verdwaalde geestelijken na die al een intieme nabijheid met het eeuwige leven lijken uit te stralen, maar zich niettemin nog behoorlijk te goed blijken te kunnen doen aan cibo e vino. Tevens worden er drukke voorbereidingen getroffen voor een bruiloft de volgende dag.

We worden vriendelijk uitgeleide gedaan met een digestivo van het huis. Dat blijkt, in de hitte van de middag, een zekere destabiliserende uitwerking te hebben op ons vermogen tot geestelijk evenwicht. Te oordelen naar de waarschuwingsborden langs de route lijken we niet de enigen die daarvan te lijden hebben. De heilige berg bergt gevaren in zich. En bij ontbreken van afdoend hekwerk is bidden vermoedelijk een verstandige gedragswijze om heelhuids het circuit van heilige kapellen met scènes uit het leven van de Maagd af te ronden.

De Sacro Monte di Crea is inderdaad gewijd aan het leven van Maria, van haar geboorte tot haar verheffing in de hemelse hoogten, maar dat dienen we niet al te eng op te vatten. Tot onze grote verrassing komen we immers ook Judith, oudtestamentische powergrrrrl avant la lettre op een tableau tegen na het succesvolle rendez vous met Holofernes.

Dat zou echter nog als een kleine toeristische detour kunnen worden gezien. Structureler van aard is het feit dat al gauw, nadat het huwelijk met Joseph is voltrokken en vervolgens ongewoon ongebruikelijk is geconsumeerd, Jezus de voorstelling overneemt. Daar komen we nog op terug. Eerst kijken we even naar het huwelijk zelf. We zien Joseph en we zijn getuige van zijn breekbare gezondheid. Ondersteund door onhandige krukken lijkt hij het jawoord te bepeinzen. Het voorgenomen huwelijk oogt echter niet geheel onomstreden! Ter rechterzijde dringt een tweede vrouw het tafereel binnen. Wie is zij? En met welk recht strekt zij de arm uit om de huwelijksring te ontvangen?

Eind goed, al goed! We weten immers hoe het met het huwelijk is afgelopen. Met hulp van de engel wordt het toch nog een Italiaans modelgezin, waarin het enige kind natuurlijk centraal staat. De geschiedenis van de moeder kan dan ook verteld worden via de wederwaardigheden van de zoon. Die worden ons vervolgens uitgebreid uit de doeken gedaan, tot en met de treurige opgang naar de heilige berg van Calvarië aan toe. Daar zijn we dan toch nog getuige van een hemels licht. Daarna rest de bedroefde moeder niets anders dan ook maar, stralend wit, naar boven te verhuizen om de innige Italiaanse band tussen moeder en zoon in stand te houden.

En wij? Getuige van zoveel moederliefde dalen we af naar de parkeerplaats. We hebben immers meer te doen in het ondermaanse.

De muziek achterna

2012-01-18T21:59:00.000+01:00

Op 26 augustus 2011 begon in Utrecht het jaarlijkse Festival Oude Muziek. Die dag was het zwaar bewolkt, met een maximum temperatuur van 21,2 °C (redelijk normaal voor de tijd van het jaar) en 2,4 mm neerslag gedurende 3,1 uur. Echt Hollands zomerweer. Hoe we dat weten? Via de daggegevens op http://www.knmi.nl/. Want we waren er niet bij in Utrecht. Sorry hoor! We zitten liever in de zon.

San Secondo, prachtig gelegen in het veld

Omdat we toch niet helemaal van de straat zijn en ook nog erg veel van oude muziek houden brachten we trouwens de 26ste augustus niet alleen in de buitenlucht door, maar bezochten we eveneens het Festival Musica Antica in Magnano. Hiermee hebben we meteen het in onze blog van 9 oktober gememoreerde feit verklaard waarom we zo graag onze TOM TOM de weg naar Magnano wilden laten vinden, maar dit terzijde. In Magnano en omstreken was het die dag prachtig weer, 30-plus met een stralende zon. En ook een temperatuur die na zonsondergang maar heel langzaam een neiging tot daling vertoonde.

Ook mooi: ”Immagina una chiesa romanica, persa nei prati alla fine di una strada sterrata. Entra, ti siedi e le luci si abbassano affidandoti unicamente all'alone del lume delle candele. La musica incomincia...” Laat dat maar aan Italianen over, beeldend en bloemrijk taalgebruik. Maar niets te veel gezegd, want het festival van Magnano speelt zich voor een belangrijk deel of in de oude romaanse kerk van San Secondo, vermoedelijk in de eerste helft van de elfde eeuw gesticht door de Benedictijnen, en inderdaad uiterst pittoresk een kilometertje buiten het dorp gelegen in de velden, aan het einde van een onverharde weg. Je wordt er spontaan heel cultureel van.

Het festival wordt sinds 1986 georganiseerd, en de drijvende kracht erachter is de klavecinist Bernard Brauchli, volgens teksten op de site zelfverklaard genie op het instrument (ongetwijfeld nauw gelieerd aan de in het festival participerende Fondazione Willy Brauchli) die elk jaar ook zelf wel een optreden geeft. En verder heet hij bij ieder concert de geachte aanwezigen welkom, en herinnert ze er heel modern aan dat in de pauze de mobiele telefoons weer even moeten worden afgeluisterd.

Als ook in ons geval Bernard het mysterie van de telefoon heeft uitgelegd zijn we getuige van een geïnspireerd concert over “Ciacconne, Passacaglie e altre Follie!” van het gezelschap Les Inventions, waarin twee pittige vioolmeisjes spelen of hun leven ervan afhangt. Na de pauze hebben ze hun haar maar in een staartje gebonden, want zelfs ons toeschouwers staat het zweet tijdens het concert al in de nek, zo hartverwarmend en heerlijk is het allemaal. De pauze zelf is in de buitenlucht gelukkig heerlijk verkoelend, maar de sfeer blijft onveranderd feeëriek.

Detail van de festivalposter. Let op het
Koninkrijk der Nederlanden rechtsonder

En het mooiste van alles is natuurlijk dat ook hier Holland weer een woordje meespreekt. Zelfs op deze dorpsweide in het verre Italië staan Mark en zijn maten paraat om de cultuur te bevorderen. Want wat ontwaren we aan sponsor-informatie in het rechter benedenhoekje van de festivalposter, die tactisch aan een paaltje met wandelroute-richtingduiders is opgehangen?

Want, om het verhaal helemaal in modo allegro af te ronden: het concert is ook nog eens helemaal hardstikke gratis, dank zij al dat gulle sponsorgeld! Zo voelen we ons toch weer helemaal thuis, en ook een beetje trots dat onze jongens en meisjes in Den Haag de oude muziek, waar ook ter wereld, zo toegenegen zijn.

Verwarmend!

2012-01-11T22:42:00.000+01:00

Dat ook in Italië op elk gebied de vooruitgang hard toeslaat is op de meest onverwachte momenten te ervaren. Zo ook in het hotelwezen. Waar je vroeger knusse familiehotelletjes had met doorzakkende spiralen en exotisch vormgegeven douches is tegenwoordig alles shiny en tiptop op orde. A Norma, zouden de Italianen zeggen.

Wat ook heel prettig is (vinden we zelf) is de mogelijkheid van online boeken. Zeker als je van dag tot dag een beetje wilt kunnen bepalen waar je ’s avonds het hoofd ter ruste wil leggen bieden de hedendaagse communicatievoorzieningen ongekende mogelijkheden. We zijn wat dat betreft helemaal verslingerd aan http://www.booking.com/ (ter geruststelling: we worden niet betaald voor deze sluikreclame, we willen alleen onze ervaringen delen) waarop je echt heel veel hotels in Italië kunt aantreffen.

Anghiari, hotels aanwezig

De liefhebbers van vendor-lockout zouden zich kunnen wenden tot de vergelijkingssite http://www.lookingforbooking.nl/, een initiatief van de bekende vergelijkingssitebouwer Ben Woldring, maar dan mis je heel veel toch wel echt bestaande hotels, terwijl de hotels die wel gevonden worden in overgrote meerderheid bij booking.com vandaan komen.

Maar genoeg consumentenbondgepraat! De moderniteit heeft ook zijn keerzijde. Dat uit zich misschien in randverschijnselen, maar je kunt er behoorlijk last van hebben. Wij wel, in ieder geval. Thuis beschikken we over centrale verwarming. We hebben een moderne elektronische thermostaat, maar we negeren consequent de vele mogelijkheden van het ding en stellen de gewenste temperatuur handmatig in. Lekker makkelijk. En is het allemaal niet specifiek genoeg verwarmd naar onze zin, dan zijn er ook nog radiatorknoppen waaraan we gaan draaien.

Probeer dat maar eens in een beetje hotel. Geen radiatorknop te vinden. Het is allemaal ultramoderne klimaatbeheersing wat de klok slaat. Boven de deur bevindt zich, in het verlaagde plafond, een dreigend rooster waaraan stromende lucht ontsnapt. Type airco. En op een verdekte plek bevindt zich een thermostatisch regeldingetje met onvermoede en onbekende mogelijkheden waarmee je maar moet proberen de luchtstroom te temmen.

Een gebruiksaanwijzing wordt er zelden bijgeleverd, en je begint je er meestal pas echt voor te interesseren als de balie al gesloten is. Dan ga je aan het worstelen met cultuurneutrale symbolentaal, en vermoedt je dat ☼ warmer betekent en het sneeuwkristalletje kouder.
Soms denk je de techniek te begrijpen. Dat was het geval bij een overnachting in november in het pittoreske plaatsje Anghiari, waar de installatie voor de zekerheid al was afgesteld op de naderende horrorwinter. Het bedieningspaneel oogde voor hoteldoen bijzonder overzichtelijk, en dat had ons aan het denken moeten zetten.

Omdat het te middernacht in de kamer nog een graadje of 24 was, en we van koel slapen houden, kozen we voor de mogelijkheid van afkoelen. Binnen tien minuten was het 26 graden, en hoe verder we naar links schoven in onze instellingen, hoe harder de temperatuur opliep. Toen we hieruit een systematiek dachten te mogen afleiden en we instellingsmatig naar de andere kant gingen overhellen, werd het toch nog steeds warmer. Niet lang daarna, in kleffe tropische omstandigheden, deden we het enige wat je dan nog kunt doen (in de omstandigheid dat je niet over een stevige hamer beschikt): we schakelden de airco uit. Gelukkig kon er wel een raam open.

Beste kopje koffie 2011

2011-12-29T22:40:00.016+01:00

Het jaar is bijna afgelopen, en ook Droomhuis Italië ontkomt niet aan terugblikken. Het zal wel te maken hebben met het sombere jaargetijde dat we nu moeten doormaken. Dan verlangen we onwillekeurig terug naar zon en warmte. Of, tijdens de korte Nederlandse uren tussen ochtendgloren en avondschemering, aan de ongeremde Italiaanse dag en het volle Italiaanse leven.

Om het op deze simpele blog niet ernstiger te maken dan nodig is: ook Droomhuis Italië gaat een prijs uitreiken, en wel voor het beste kopje koffie van 2011. Strikt gesproken voor het ensemble van de twee beste kopjes koffie, want als we in Italië een bar betreden dan doen we dat meestal met zijn tweeën en wordt er een caffè en een cappuccino besteld.

En dat leverde op een zonnige novemberdag in het pittoreske plaatsje Sansepolcro, hometown van de fascinerende schilder Piero della Francesca, het bijgevoegde resultaat. Is het geen plaatje? Een zeer geslaagd voorbeeld van bella figura, en dat voor de luttele prijs van twee euro all in. Geen geld voor zo iets fraais. Onze hoogachting gaat uit naar het Casa del Caffè op de Via 20 Settembre 103, en naar de charmante Paola Nucci die dit Casa del Caffè bestiert.

Sansepolcro is trouwens ook los van de koffie een charmant plaatsje, waar de jongedames het hele jaar hun best doen om bella figura te zijn door in klederdracht rond te lopen in allerlei festivals waarop steevast prodotti tipici worden vertoond. Voordat dit bericht echter ontaardt in een soort uiteenzetting over Italiaanse gebruiken sluiten we maar af met enkele voorbeelden van wat deze bella figura haarkundig oplevert.

Beveiliging van betalingsverkeer

2011-11-14T22:29:00.000+01:00

Ook in Italië staat de flappentap (Bancomat) helaas in de belangstelling van onbetrouwbaar boeventuig. Om te voorkomen dat het fout gaat is extra beveiliging dan ook noodzakelijk. Daarbij worden onconventionele maatregelen niet geschuwd, zoals blijkt uit onderstaande afbeelding.

sTOM sTOM

2011-10-09T22:08:00.001+02:00

Wat we in Nederland met het maggiwoord TOMTOM zijn gaan aanduiden wordt in Italië neutraal en feitelijk de navigatore genoemd. Dat verandert overigens niets aan het gebruik van het apparaat, zou je denken, maar toch (zo is onze ervaring) moet je er in Italië een beetje mee oppassen. De rechtlijnigheid van de navigatore verdraagt zich immers niet altijd met de feitelijke onbestemdheid waarmee in Italië de zaken geregeld zijn.

Een eerste grappige indicatie van dit gegeven kregen we toen we op een grote doorgaande weg die (naar het aantal verzakkingen te oordelen) al een aantal jaren in gebruik was het advies kregen om de afrit te nemen en tweehonderd meter verderop de oprit. Terwijl je ook gewoon (zoals goed te zien was) de weg kon blijven vervolgen. Ergens in een vervlogen verleden had een bureaucraat vermoedelijk vergeten het betreffende viaduct gereed te melden.

Foutje! Kan gebeuren. Maar na een toeristisch tripje waarin we voor de aardigheid eens probeerden via de kortste route van A naar B te komen begonnen we de indruk te krijgen dat er meer aan de hand was. En dat we hier te maken zouden kunnen hebben met een (systematisch) semantisch principe. In termen van taalkundig betekenis geven zou je kunnen volhouden dat als een navigatore voor autoverkeer bedoeld is het verstandig is om wegen zodanig te kwalificeren dat je wegen waarop je fatsoenshalve met een auto kunt rijden onderscheidt van (laten we zeggen) wegen die met een tractor genomen kunnen worden. In Italië vinden ze dit soort gedachten een beetje begripsmatige haarkloverij en is een weg een landschappelijke entiteit die ooit als zodanig is aangeduid. Niet wat je ermee kunt, maar wat is geldt hier als leidend principe.

Toen we onze ervaring met de kortste route aan Italiaanse vrienden meldden kwamen dan ook meteen de verhalen los. Zoals het verhaal over een smalle onverharde weg die eindigde in een grote stapel hout, zodat de chauffeur drie kilometer hotsend en botsend achteruit moet rijden. De consistentie van de verhalen levert het volgende advies: DE OPTIE KORTSTE ROUTE DIENT TE WORDEN AFGERADEN.

Dat ook de optie ‘snelste route (vermijd tolwegen)’ niet zonder gevaren is leerden we enige tijd later weer toen we vanuit het dorpje Piverone (gelegen aan het meer van Viverone, subtiel onderscheid moet er zijn) naar het schilderachtige plaatsje Magnano wilden. Een ritje van niks. De berg op en je bent er. Een deel van het probleem had vermoedelijk te maken met de manier waarop Italianen wegomleggingen aangeven (of eigenlijk niet aangeven) maar dat een navigatore dan zo gemakkelijk de kluts kwijtraakt kan toch niet de bedoeling zijn.

Hoe dan ook, op een gegeven moment bevonden we ons op een weg die vermoedelijk nog door de Romeinen was aangelegd en die in een recenter verleden geschikt gemaakt was voor crossmotoren. Deze weg had eveneens de neiging in toenemende mate door struweel te worden ingesloten en daarbij ook aan keikwaliteit in te boeten. Echt een uitdaging voor motorcrossers. Een tijdje durfden we de uitdaging nog wel aan, want na 650 meter (en tien minuten later: 500 meter) zouden we het eind van de weg bereiken, maar toen we ons realiseerden dat het einde van de weg eigenlijk helemaal niets zei over de kwaliteit van de volgende weg besloten we dat het tijd werd onze nederlaag te erkennen en om te keren. Gelukkig deed zich nog een soort van mogelijkheid voor om te keren, want de kwaliteit van ons achteruit rijden is Hollands en heeft tamelijk veel ruimte en comfort nodig. Het was een paar minuten keien ruimen (eco-fitness!), maar toen konden we onze draai van 180˚ goed maken.

Ook hier, vermoedden we, was weer sprake van semantiek. Je zou kunnen zeggen dat de feitelijke hoedanigheden van een weg een zekere invloed zouden moeten hebben op de normsnelheid die je met betrekking tot die weg dient aan te houden. Maar een andere benadering is natuurlijk dat je ook uit kunt gaan van de snelheid die je mag halen, vanuit de gedachte dat, als deze snelheid op zich tot onverantwoorde situaties aanleiding zou kunnen geven, er vast wel een andere maximumsnelheid was vastgesteld. En uit hoofde van de laatste redenering is er niets op tegen om uit te gaan van een snelheid van 90 kilometer op een keiig bospad. Zo kom je ook bij de optie ‘snelste route’ op originele resultaten.

Nog geheel verward wendden we ons na deze ervaring tot de klassiek Italiaanse oplossing om het maar even na te vragen bij de balie van het hotel. Toen bleek inderdaad dat de weg van Piverone (bij het stoplicht naar rechts) naar Magnano simpel bergop was (en bij de rotonde in Zimone links langs de kerk). En mochten we verdwalen of anderszins in het donker de weg kwijtraken (op de terugweg kwamen we nog een paar reeën tegen), dan moesten we maar bellen voor verdere aanwijzingen. Als het echt helemaal mis ging, dan werden we opgehaald. Dat is dan wel weer aardig, die geweldige Italiaanse servicegerichtheid. Echt navigatore-ultra.

Doe het zelf

2011-10-02T10:48:00.001+02:00

Nederland is, gemiddeld gesproken, ongetwijfeld de onbetwiste koploper van de DOE-HET-ZELF. Ongeveer in elke plaats vliegen de bouwmarkten je om de oren. In Italië is eveneens sprake van een stijgende trend, maar daar loopt de FAI-DA-TE nog behoorlijk achter. Vaak is daar de insteek ook nog meer die van vrolijke huisvlijt in plaats van die van stoere constructie. Zoals overal treedt ook op dit vlak overigens vervlakking op en is er sprake van een pan-Europese samenvloeiing richting Lifestyle.

Bovenstaande intro zou aanleiding kunnen geven tot interessante en wijsneuzige cultuurhistorische beschouwingen, maar dat is niet de bedoeling van deze eenvoudige blog. Waar we echter wel op willen wijzen is het feit dat Nederland op één aspect van het doe-het-zelven heel erg achterloopt op Italië, en dat is het doe-het-zelven op het gebied van de insectenbestrijding.

Neem bijvoorbeeld wespen (vat dit niet letterlijk op, want dat doet behoorlijk pijn) die nog tot de late zomer bijzonder hinderlijk aanwezig kunnen zijn. In Nederland geeft de aanwezigheid van wespen meteen aanleiding tot professionele paniek. Als wij ons bij het waarnemen van wespen wenden tot het wereldwijde web dan treffen we daar ogenblikkelijk de site http://www.wespenbestrijding.nl/ die ons alarmerend bericht: “Bij het ontdekken van een wespennest is het belangrijk dat u rustig reageert en het professioneel, door een wespenbestrijder, laat verwijderen. Wespenbestrijding kunt u namelijk niet zelf doen. Zelf aan wespenbestrijding doen is gevaarlijk.”

Vermoedelijk kun je er dood aan gaan als je even niet oppast. We zijn immers een heetgebakerd volk en het hoofd koel houden is voor ons alleen weggelegd na deugdelijke training en certificering.

Op het Italiaanse platteland is de benadering een totaal andere. Daar is de verhouding tot de kleine, felle stekertjes er een van sportiviteit, en kan de wedstrijd gewonnen worden met behulp van de superspuitbus, te verkrijgen in elke fai-da-te en betere ferramenta. Een kloek exemplaar van dertig centimeter hoog, met een spuitbereik (zo juicht de wervende tekst op het ding) van wel vijf meter! Echt het betere spuitwerk. Vijf meter is overigens enigszins optimistisch berekend, maar het spuit wel als een tierelier.

Dan begint de jacht. Allereerst dient de vraag beantwoord waar zich het nest bevindt. Wij bestrijden alleen direct rond het huis, en de gaten in de muren van natuursteen zijn een favoriete nestplaats voor de wesp. Hoewel de kleine krengen overal weten in te kruipen als je even niet oplet. Ook in het meterkastje van de gastank zijn we ze regelmatig tegengekomen.

Vervolgens wordt het juiste tijdstip bepaald. Maximum impact bereik je vlak voor zonsondergang als de hele familie zich in het nest verzamelt. Maar te laat is ook niet goed, want dan zie je te weinig.

Tenslotte kies je positie. Belangrijk is in dit kader de vrije vluchtroute. Als je verkeerd spuit kan enige agressie ontstaan en dan moet je weg kunnen komen. Met de agressie valt het in het algemeen reuze mee, want de hersenkwaliteit van wespen is niet van een zodanig niveau dat ze een direct en oorzakelijk verband leggen tussen de giftige vloeistof die hen treft (of net mist, want als je raak schiet liggen ze meteen op apegapen) en het feit dat op enkele meters afstand van het nest een menspersoon met een langwerpig object staat. Je doet er echter goed aan ze in zo’n geval niet te gaan naderen, want op de een of andere manier zijn ze behoorlijk op hun privacy gesteld en dat moet je respecteren.

Quanta costa la casa - 2

2011-08-14T08:00:00.002+02:00

Een vorige keer hebben we het gehad over de vraag hoe je voldoende zekerheid hebt dat je niet te veel betaalt als je in Italië een huis koopt. In deze bijdrage gaan we wat nader in op factoren die van invloed zijn op de hoogte van de (vraag)prijs.
In essentie is dat in Italië niet anders dan in Nederland. In Nederland is een standaard makelaarsantwoord op de vraag wat de drie meest bepalende factoren zijn voor de prijs van een huis: “locatie, locatie, locatie”. Voor Italië geldt voor een belangrijk deel hetzelfde. In het berggebied waarin wij als Droomhuis Italië actief zijn kunnen we dan ook bijvoorbeeld zeggen dat de prijs van woningen in de vallei van de Taro gemiddeld hoger is dan die van de vallei van de Ceno of van andere kleinere valleien. Tevens geldt dat huizen dichter bij Parma of dichter bij de zee (met name net over de grens met Ligurië) duurder zijn.

Waarom? Meestal door de aanwezigheid en kwaliteit van voorzieningen in de omgeving en door de bereikbaarheid. Een belangrijke factor voor bereikbaarheid is hier de afstand tot de oprit naar de snelweg A15. Soms door het prijsopdrijvende effect van de zee. Huizen met zeezicht zijn duurder, zogezegd, zelfs al is de zee mijlenver weg.

Andere factoren die van invloed zijn zetten we hieronder op een rijtje. Sommige van deze factoren zijn meer algemeen van aard, en niet altijd 1-op-1 vertaalbaar naar een specifieke situatie, en andere meer individueel. We kunnen de volgende factoren noemen:

Grootte. Deze factor heeft weinig toelichting nodig. Een groot huis is gemiddeld duurder dan een klein.
Vrijstaand of niet. Een huis in een dorpje (borgo) is gemiddeld goedkoper dan een vrijstaand huis.
Staat van onderhoud. Het te kopen huis kan variëren van een ruïne tot een paleisje, en ruïnes zijn gemiddeld goedkoper dan paleisjes. Maar daar staat tegenover dat we uit ervaring weten dat, als je naar de totale kosten kijkt, het gemiddeld goedkoper is om opgeknapt te kopen dan zelf op te knappen.
Positie van de verkoper. Over de psychologische insteek van de verkoper hebben we het de vorige keer al gehad. Andere aspecten van meer financiële aard zijn:

Hoe hard heeft de verkoper het geld nodig?
Hoe snel wil de verkoper van het huis af?
Zijn er hypotheken die moeten worden afgelost?
Wil de verkoper het geld dat hij in (recente) verbouwingen heeft gestopt terug zien?

Eigen plannen na de overdracht. Wat een huis echt gaat kosten is ook heel sterk afhankelijk van de plannen die je er mee hebt als de overdracht eenmaal heeft plaatsgevonden. Wil je (ingrijpend) gaan verbouwen dan kunnen de kosten snel oplopen, zeker als je van plan bent het kluswerk uit te besteden. Het is dan ook verstandig dat in het kostenplaatje mee te nemen en te zorgen dat ruimte aanwezig is voor noodzakelijk verander- en verbeterwerk. Anders gaat het huis ook nog veel hoofdpijn kosten.
Bijkomende kosten. Dit zijn de zogenaamde kosten koper. Gemiddeld zijn die ongeveer 10%, zo is onze ervaring. Maar de afwijkingen naar onder en naar boven kunnen op individuele basis aanzienlijk zijn.

Onderhandelen of niet?

Er is bijna altijd ruimte voor onderhandeling, maar het is lastig daarvoor ‘harde’ algemene regels te geven. Op grond van onze kennis weten we vaak waar de onderhandelingsruimte zit, en of je er veel mee kunt. Soms, bijvoorbeeld bij een gewild en scherp geprijsd object, heeft het weinig zin de onderhandeling te zoeken en is snelheid veel belangrijker. Soms heeft het geen zin, omdat de verkoper gewoon een bepaalde prijs wil hebben en anders niet verkoopt. Proberen kan echter bijna altijd en zeker moet je informeren wat hier handig en haalbaar is.

Ook aan koperskant bestaat in Italië de tactiek van niet-onderhandelen. Dan roep je gewoon: Zo-en-zoveel heb ik over voor het huis en kijk je wat er gebeurt.

Wat naar onze ervaring niet kan is onderhandelen naar aanleiding van geconstateerde gebreken. De prijs waarover je onderhandelt is de prijs voor het huis zoals het is. Je kunt dus niet bijvoorbeeld zeggen: “We zijn het wel eens geworden over het feit dat € 100.000 een redelijke prijs is, maar nu constateer ik dat de elektrische installatie moet worden verbeterd en dat was me eerder niet verteld. Dus er moet nog € 5.000 van de prijs af.” Ook het concept van verborgen gebreken die op kosten van de verkoper mogen worden hersteld is in Italië geen gemeengoed. Wil je niet te veel betalen voor een huis, dan kan het dan ook heel verstandig zijn om vooraf een bouwkundige (geometra) een inschatting te laten maken over de toestand van het huis en de kosten om het op te knappen.

De bubbelende wijn van La Chiara: nog veel beter dan Lambrusco

2011-08-07T08:00:00.002+02:00

Nadat we op 11 mei jongstleden een uitspraak gedaan hebben over Lambrusco als het nieuwe prosecco, hebben we nu nog veel beter nieuws. Bij onze omzwervingen rond het plaatsje Gavi, zoals bekend epicentrum van de prettig wegdrinkende Gavi-wijn stuitten we op een bubbelvariant die nog veel lekkerder is, uno spumante molto fragrante con decisa freschezza gustativa, Dit soort prachtige omschrijvingen bedenken we niet zelf. We schrijven ze gewoon over, maar alleen als ze waar zijn.

Het bezoeken van wijnboerderijen en –bedrijven is de laatste jaren een hobby van ons geworden, zeker nu we wat beter de weg weten in Zuid Piemonte. Daar komt heel veel lekkere wijn vandaan, die we dan ook dozenvol mee naar Nederland nemen. In de zomer richten we ons natuurlijk vooral op wit, en dan kom je al snel in de streek rond Gavi terecht, waar met behulp van de cortesedruif de Gavi del Comune di Gavi wordt gemaakt.

Wijnbedrijven zijn er in soorten en maten. Je hebt grootse comglomeraten die over de hele wereld exporteren en tegelijkertijd voor het winkelend publiek een punta di vendita openhouden. Meestal zijn er gelukkig wel enige personeelsleden aanwezig die zichtbaar trots zijn op de producten van hun bedrijf en je graag een aantal wijnen laten proeven. En dan niet in lullig plastic, zoals ons een aantal jaar geleden in de Loirestreek overkwam (waar we trouwens na één bekertje zo ongeveer de pittoreske caveau werden uitgekeken), maar in echte glazen van kloek formaat waarin de wijn goed tot zijn recht kan komen.

Nog leuker zijn de kleinere familiebedrijven, waarin je de eigenaar in werkmanskleren op het erf (of in de cantina) tegenkomt. La Chiara is zo’n azienda agricola, zo’n veertig jaar geleden door de vader van meneer Bergaglio op drie hectaren begonnen en sindsdien doorgegroeid naar de dertig hectaren die het bedrijf nu groot is. Het voortbestaan van het bedrijf is verzekerd, meldde meneer Bergaglio trots, nu zowel zoon als dochter te kennen hebben gegeven in de wijn verder te willen. Ook de jongste generatie kwamen we tegen (met zijn moeder), maar dat was om te melden dat er een kappersbezoek voor hem op de planning stond. Als je nog in een wandelwagentje zit is wijn maken vermoedelijk niet helemaal het eerste waaraan je denkt.

“Kennen jullie Fausto Coppi?” wordt ons na de vierde wijn gevraagd. Domme vraag natuurlijk. Wie kent Fausto Coppi nu niet? De campionissimo, uit de streek rond Gavi afkomstig. In het nabijgelegen Novi Ligure is een museum aan hem gewijd. Wie kent Fausto Coppi nu niet? In de hedendaagse bestseller van Niccolò Ammaniti Ik haal je op. Ik neem je mee subtiel als inspiratiebron voor de jonge hoofdpersoon ingeweven in het verhaal (“Fausto Coppi was de beste wielrenner ter wereld. De snelste. Maar vooral de sterkste. Hij werd nooit moe. Hij was een meester. En hij gaf nooit op. Hij gaf zich nooit over. Nooit. En jij bent Fausto Coppi.” – pp. 312-313). “Nou, die man die daarnet wegging, is zijn kleinzoon.” We voelen ons even prettig opgenomen in de marge van het heldendom.

Maar we zijn er natuurlijk voor de wijn. Allereerst de fruitige en sprankelende Gavi zelf, jeugdig fris, met veel vruchten en een licht zuurtje (potverdorie, dat lijkt wel wijnjournalistenjargon, straks gaan we het over proefnotities hebben), maar niettemin een subliem product, gegeven het feit dat je van cortesedruiven heel gemakkelijk iets waterigs en onbestemds kunt maken. Heel bijzonder is ook de Groppella, die een jaar lang in eiken vaten is gerijpt (je moet maar durven met fris wit) en dus duidelijke tinten van vanille vertoont.

En dan natuurlijk de spumante, nog steeds gemaakt van 100% cortese volgens de methode champenoise, maar door de gebruikte druif oneindig veel fruitiger dan prosecco (of champagne, for that matter). Dat is echt het ultieme terrasdrinken. Meteen naar vragen, als de zon weer eens een keertje goed schijnt en de rieten stoelen staan uitgestald. Of het beschikbaar is, is een andere vraag, want meneer Bergaglio produceert er maar een paar duizend per jaar. Gelukkig hebben wij een vriendin die een doosje mee naar Nederland heeft genomen.

Als je trouwens in de buurt bent: het adres is Località Vallege 24-2 in Gavi (Al) 15066. Website www.lachiara.it. Dan kun je je eigen ultieme terrassensatie vormgeven.

Concert op Isola di Orta San Giulio

2011-07-31T08:00:00.002+02:00

Een van de beste dingen die het leven te bieden heeft (in de categorie prettige genoegens waarbij geen geluid hoeft te worden gemaakt dan wel van transpiratie sprake zal zijn) is om op het eind van de middag aan te komen in het plaatsje Orta San Giulio (aan het gelijknamige meer) en daar op het Piazza Motta op een terras plaats te nemen voor een drankje en een hapje. Langzaam zie je de zon aan de overzijde van het meer zijn weg naar beneden vervolgen. In het meer, zo’n tweehonderd meter voor je, drijft het schattige eilandje dat (uiterst origineel) door het leven gaat als het Isola di Orta San Giulio.
In een ver verleden was het eiland, veel minder schattig, het domein van woeste draken. Zo wil althans de legende. In het jaar 390 werden deze door de heilige Julius verjaagd en uit dankbaarheid werd te zijner ere een kerk opgetrokken, later (in de tiende-elfde eeuw) vervangen door het exemplaar dat er nu staat.

Wat daarvan ook waar moge zijn, heden ten dage biedt het eilandje anderssoortig vertier. Wij zijn namelijk in Orta San Giulio vanwege het jaarlijkse Festival Cusiano di Musica Antica (… antichi suoni e l’isola incantata…) dat dit jaar voor de 28^ste keer georganiseerd wordt. Om half negen slenteren we naar de aanlegsteigers van de publieke botenservice, om na te gaan of een bootsman bereid is om ons over te varen. Concerto? klinkt het vanuit een van de boten. In het bootje zit al een internationale selectie van typische oude muziek klanten, dus wij schuiven aan. Tien minuten later varen we om het eilandje heen en meren af bij een rustieke aanlegsteiger. Een onrustige man met een dwangmatige behoefte om als eerste overal aan te komen (en in dit geval bij de kassa, voor de beste plaatsen) weet zich professioneel uit de boot te wurmen en bestormt de met kaarsen en fakkels omlijste trap naar de ingang van de Salone Eleanora Talloni waar het allemaal gaat gebeuren. Als wij bij de kassa arriveren en daar opgewacht worden door een jongedame in min of meer verantwoord historisch prinsessengewaad (valletta di sala in costume d’epoca) blijkt er sprake van genummerde plaatsen.

De Salone Eleanora Talloni is een piepklein theater, vermoedelijk de ontvangstruimte van een eeuwenoud voornaam huis. Er passen zo’n zestig mensen in, maar niet meer dan de helft van de plaatsen is bezet als het concert begint. Aan zo’n misstand van verspilling van overheidsgeld zou onze Mark vermoedelijk resoluut een einde maken, maar in Piemonte mag het gewoon nog. Voor ons speelt de Accademia degli Imperfetti, een vierkoppig ensemble dat het programma Turchi, Santi, Contadini eVicerè. Degli accadimenti in terra d’Abruzzo tra 1572 e 1577 (Turken, heiligen, boeren e onderkoningen. Over de gebeurtenissen in het gebied van de Abruzzen tussen 1572 en 1577) brengt.

Marco Muzzato (declamatie, santur, percussie, tamboerijn, castagnetten) in de voorbereiding

Wat een prettige muziek! Zo’n beetje alle Recercada’s van Diego Ortiz als muzikale intermezzi. En verder de sopraan Silvia Piccollo die erkende klassiekers van Adriano (Adriaen?) Willaert zingt, alsmede andere langvervlogen toppers als Il bianco e dolce cigno en Anchor che col partire. En wat een heerlijke kleinschaligheid! Voor ons vele malen verkieslijker dan massale stadiongebeurens van erkende wereldartiesten zoals (laten we zeggen) Bruce Springsteen (hoe hoog we Bruce als mens en performer ook achten). Je zit als het ware bovenop de muziek en de artiesten, je hebt geen enorme beeldschermen nodig om het allemaal een beetje te volgen en je loopt geen gehoorbeschadiging op. Bovendien heb je het gevoel dat die fijne muzikale mensen helemaal speciaal voor jou daar zo aan de gang zijn.

Na afloop van het concert (met zijn dertigen weten we er enthousiast een encore uit te klappen) blijkt wederom het voordeel van kleinschaligheid. We passen met zijn allen in het bootje terug naar het vasteland en er is (wederom) maar één voordringer die de weg naar het terras blokkeert.

Heerlijk! Eind augustus gaan we nogmaals zo’n oude muziek festival bezoeken. Dit keer in de dorpskerk van San Secondo. Geen idee waar het ligt, maar het zal vast opnieuw heel erg prettig zijn.

Quanta costa la casa?

2011-07-24T07:00:00.006+02:00

Wie een huis koopt in Italië wil daar begrijpelijkerwijs niet te veel voor betalen. Dat is immers zonde van het geld. Als je een huis koopt in Nederland geldt overigens hetzelfde. Alleen heb je in Nederland het systeem van een ‘eigen’ makelaar die, als het goed is, alleen voor jou als koper werkt, terwijl de verkoper een andere makelaar heeft. In Italië werkt een makelaar in de regel voor zowel de kopende als de verkopende partij. Hoe weet je dan dat je niet te veel betaalt?

Met deze vraag krijgen we als Droomhuis Italië regelmatig te maken, en we begrijpen de vraag volkomen. Bij onze eigen aankoop van ons huis in Italië dachten we er precies zo over. Het is ook de basis van de begeleiding en ondersteuning die we aanbieden. En op basis van onze jarenlange ervaring kunnen we er wel het een en ander over zeggen. In deze bijdrage deel 1.

Eerst maar een algemene les: Je kunt beter bij een Italiaanse makelaardij kopen dan bij een zogenaamde tusseninstantie die claimt er alleen voor jou te zijn. Dat klinkt misschien raar, maar het is wel onze ervaring. Wie op internet rondkijkt struikelt over de gelikte, meestal Engelstalige sites die in heel Italië, en soms in half Europa, het prachtigste aanbod hebben. Maar hiervoor geldt: het is tussenhandel die prijsopdrijvend werkt. Schakel de tussenhandel uit en de eerste besparing is binnen. Als je wilt weten of je met een bonafide makelaar van doen hebt, let dan op een keurmerk zoals dat van de FIAIP.

In de valleien waar wij actief zijn heerst nog een beetje de cultuur dat een huis niet zonder meer een verhandelbaar ding is, maar eigenlijk een sterk plaatsgebonden familielid. Zie onze blogs Familiegeheimen en Van wie is het huis?) Dat heeft ook zo zijn invloed op de manier waarop de vraagprijs van een huis tot stand komt.

Vergeleken met de situatie in Nederland gaat dat op een manier die ‘wat losser uit de hand is’. Anders gesteld: waar het initiatief wat meer bij de verkoper ligt, en de makelaar zich afwachtender opstelt. En hier kan emotie een rol gaan spelen. Hoe bepaal je immers de prijs van een gewaardeerd stilstaand familielid? Dat is een intrigerende vraag waarover een koper zich niet per se het hoofd hoeft te breken, maar die kan leiden dat zowel hoge als lage vraagprijzen.

We hebben wel meegemaakt dat een verkoper een verrassend lage prijs voor zijn huis wilde hebben. Het was al heel lang familiebezit en hij had een beetje op een rijtje gezet wat er de laatste twintig jaar aan kosten waren geweest. Dat bepaalde wel zo’n beetje de prijs. Dat hij er meer voor kon krijgen was voor hem van geen enkel belang. Verdienen aan een huis vond hij maar een raar idee.

Het omgekeerde komt natuurlijk ook voor en als dat een prachtig verbouwd paleisje oplevert vol prachtige dingetjes waar alleen de verkoper helemaal blij van wordt dan leidt dat bij die verkoper wel eens tot verwachtingen die niet helemaal reëel zijn. Een niet goed verklaarbare vraagprijs is dan het resultaat.

Hoe zit de makelaar er in? Bij onze Italiaanse makelaarsvrienden is/gaat dat (heel algemeen) als volgt:

Omzetsnelheid is belangrijker dan hoge prijs. Dit is een soort basisprincipe dat er in de praktijk toe leidt dat ook het kopersbelang in voldoende mate aan bod komt. Bij tussenpersonen (zie boven) is dat wel anders, want hun verdiensten gaan vaak recht evenredig omhoog met de gerealiseerde prijs.
In eerste instantie wordt de vraagprijs van de verkoper overgenomen. Hierbij wordt wel een inschatting gegeven van wat vermoedelijk haalbaar is, maar dit is een advies en de verkoper bepaalt.
Er is wel een soort drukmiddel: als de vraagprijs echt onmogelijk is dan kan dat leiden tot een besluit het huis niet in de verkoop te nemen. In de praktijk komt het echter vaker voor dat het eerst een tijdje geprobeerd wordt en daarna nogmaals wordt geadviseerd maar wat van de prijs af te halen.

Hoe zit Droomhuis Italië er in? Wij begeleiden en ondersteunen immers en dan doen we ongeveer als volgt:

We kennen de markt in het gebied waarin we actief zijn en kunnen redelijk inschatten of de vraagprijs marktconform is.
Als we de prijs niet kunnen verklaren dan zoeken we uit wat daarvan de reden is.
Ook kijken we goed naar de mogelijkheden die er zijn tot onderhandelen.
Daarbij houden we alleen het kopersbelang in de gaten. Als we de prijs hoog of te hoog vinden dan zeggen we dat.

Tot zover deel 1. Quanta costa la casa wordt echter ook nog wel door andere factoren bepaald. Locatie bijvoorbeeld, of persoonlijke omstandigheden van de verkopende partij. Daarover gaan we het een volgende keer hebben.

In het hoofd van de heilige

2011-07-17T22:08:00.000+02:00

In het katholicisme in Noordwest Italie is bij tijd en wijle een sterke hang naar kwezelarij te onderkennen. Rond het Lago Maggiore is de steenrijke familie Borromeo daar voor een groot deel verantwoordelijk voor geweest. En omdat veel van wat de familie Borromeo heeft bezig gehouden in tamelijk blijvende vorm is vertaald valt daar nog steeds van te genieten.

Soms heeft de dadendrang van de familie zeer voordelig uitgepakt. De tuinen van het Isola Bella zijn daar een goed voorbeeld van. Indirect geven de tuinen dan ook ondersteuning aan de stelling dat je het wereldse niet met het sacrale moet vermengen.

Dat vermengen heeft wel intensief plaatsgevonden in het geval van de verschillende Sacri Monti die over de regio zijn uitgestrooid. In de omgeving van het Lago Maggiore zijn dat bijvoorbeeld de Sacro Monte di Orta en de Sacro Monte di Varese. Simon Schama is in het kader van zijn indrukwekkende, invoelende en ingewikkelde boek over symbolische historische fenomenen en artefacten Landschap en herinnering eens goed gaan zitten om ons de dieper liggende betekenis en drijfveren uit de doeken te doen.

Maar dat is allemaal veel te geleerd voor een eenvoudige blog. Hier gaan we het gewoon simpelweg hebben over het kolossale beeld van de heilige Carlo Borromeo, dat op een helling boven Arona is neergezet. Ook dat had onderdeel moeten worden van een Sacro Monte, maar die is er om financiële redenen nooit gekomen. Dat zal je nou altijd hebben.

Terwijl alles leek te kloppen. Je hebt een heilige, de fenomenale Carlo Borromeo (1538-1584, in 1610 heilig verklaard) die grootse daden heeft verricht om de heilige moederkerk via de contrareformatie voor totaal verval te behoeden. Je hebt een liefhebbende en bewonderende neef (Federico Borromeo, evenals zijn oom voor hem kardinaal en aartsbisschop van Milaan, een goede opstap naar heiligheid) die oom in het zonnetje wil zetten. Je hebt het ragfijn plan voor een groots en origineel statement dat in eeuwigheid zal voortbestaan (met een beetje geluk natuurlijk, als god het wil). Je hebt de hele santenkraam zorgvuldig georganiseerd. Een klein dingetje nog slechts: de centjes. Want je gaat de boel als steenrijke familie natuurlijk niet zelf betalen. En vervolgens de deceptie als de beminde gelovigen te beroerd blijken om de gevraagde centjes op te hoesten. Het klootjesvolk ook altijd, dat met zijn platvloerse profaniteit grootse daden maar in de weg staat.

Maar alle sombere overpeinzingen ter zijde: het beeld zelf staat er, al sinds 1698. Met een totale hoogte van 35 meter (het voetstuk 11,5 meter, en het beeld zelf 23,5 meter hoog), opgetrokken in koper en van een verfrissend lelijke enormiteit. Je kunt het beeld via de hielen betreden en via een metalen ladder opstijgen naar de hersenpan. Van deze gelegenheid maken gelukkig maar weinig mensen gebruik, want passeren is op de weg omhoog of omlaag onmogelijk en in het hoofd is maar plaats voor 2 personen tegelijk. Voor sportieve kinderen onder de tien wordt aangeraden eerst bij de kassa een klimgordel af te halen, zodat ze gezekerd kunnen worden aan een stalen kabel naast de ladder.

In het hoofd is verder weinig te doen. Het hoofd van de heilige vertoont namelijk een hoge mate van leegheid, ongetwijfeld een ultiem bewijs voor zijn heiligheid. Ongelooflijk zen. Je kunt door de neusgaten naar beneden kijken, maar dat is het wel zo’n beetje. Daarnaast is het gelaat van de heilige van binnen uit als het ware in negatief waar te nemen. Dat geeft meteen associaties met Darth Vader van Star Wars. Of, voor wie niet van kinderfilms houdt en bijvoorbeeld meer op heeft met cultuur en geschiedenis: het heeft wel iets van het dodenmasker van Agamemnon uit Mycene, maar dan van de achterkant bekeken.

En voor de liefhebber van associatie: wat te denken van de verbindingen die je kunt leggen met de film Being John Malkovich. Een zeldzaam leuke film overigens, bijna net zo goed als de reclames voor Nespresso waar John tegenwoordig in schittert als een weer even uit de hemel neergedaalde Carlo Borromeo. Ook in die film kom je in het hoofd van de beroemdheid terecht via een klein deurtje (dat zich op een vreemde tussenverdieping van een New Yorks kantoor bevindt, maar verschil moet er nu eenmaal zijn). En om tot slot nog een klein verschil te noemen: waar in de film de hoofdrolspeler (een gemankeerde marionettenspeler) er in slaagt de beroemdheid in wiens hoofd hij zit volledig te manipuleren, like a puppet on a string, gaf koperen Carlo in mijn geval geen krimp. Zodoende bleef er geen andere mogelijkheid dan maar weer af te dalen en een ijsje te gaan eten.

Koffie

2011-07-09T23:04:00.000+02:00

Er is nauwelijks een Italiaanser onderwerp dan koffie. Het kan vanuit velerlei perspectief worden benaderd, maar we houden het hier maar even uiterst praktisch. Voor ons doen. En gerelateerd aan dat leuke metalen koffiezetapparaatje, de caffettiera espresso, dat je op het gas kunt zetten en dat we minstens allemaal al drie keer mee hebben genomen uit Italië.

Je kunt het ding overigens ook gewoon op de Nederlandse markt kopen, bij de Hema, of zo. Maar daar gaat het hier niet om. De vraag is in dit verband even hoe je er de juiste koffie bij krijgt.

In de beginjaren van het Italiaanse koffiezetten in Nederland, toen Eddy Merckx fietste voor een door Faema gesponsorde ploeg (echt: we gaan dramatisch terug in de tijd: Faema is een fabrikant van grote koffiezetmachines voor de horeca, waarvan er toendertijd twee in Nederland waren en drie in België, ook een beetje de tijd van Salvatore Adamo, voor het gemak) had je twee mogelijkheden. Of de bijpassende koffie meenemen uit Italië. Of lijden. Hetzij omdat je Nederlandse koffie gebruikte, hetzij omdat je onbetaalbare geïmporteerde Italiaanse koffie aanschafte. De onvolprezen firma Heijn voorzag in het gat in de markt door van het huismerk Perla (wie heeft niet de zegeltjes gespaard en de encyclopedie in de boekenkast gezet?) een extra pittige koffiesoort aan te bieden, die naar Italiaanse wijze doppio tostato was. Ofwel, zoals didactisch werd uitgelegd: dubbel gebrand. Het resultaat van deze ijver kunnen we het beste omschrijven als heel apart (en van een zwartheid die we nog nooit bij enig pak Italiaanse koffie zijn tegengekomen), maar tot herhalingskopen zijn we nooit overgegaan.

Tegenwoordig is gelukkig alles beter, gaan we om de haverklap naar Italië, hebben we de beschikking over de meest geavanceerde koffiezetmachines ter wereld, maar die leuke caffettiera espresso bestaat nog steeds en wordt nog steeds meegenomen naar Nederland. En voor de gelegenheid nemen we nog steeds de bijpassende koffie mee. Maar let op: door die geavanceerde koffiezetmachines voor thuisgebruik heb je nu in de schappen van de Italiaanse supermarkt twee typen koffie slinks door elkaar gemengd op de schappen staan. De moderne hoge druk apparaten (16B) vereisen een soort maling dat te machtig is voor de ouderwetse metalen pruttelaar.

Wat dat voor gevolgen kan hebben werd ons praktisch duidelijk toen we een paar jaar geleden eens de beschikking hadden over zo’n modieus glazen koffiezetgeval, waarin je de koffie op de bodem gooit, er heet water overheen giet en vervolgens met een soort zeef (met een metalen veer rondom) het koffieprut naar beneden duwt. Echt de volmaakte koffiezetbeleving. Toen de koffie niet mee bleek te willen werken en we dus wat harder gingen duwen, vloog het hele apparaat in gruzelementen. Persoonlijke ongelukken bleven gelukkig uit, maar de handen moesten meteen onder het koude water, de kleren konden in de was en de keukenvloer en –kastjes kregen een frisse poetsbeurt.

Om na deze lange inleiding tot het praktische punt te komen dat we willen maken (zo zie je maar, doorzettingsvermogen wordt beloond): hebt u een leuke ouderwetse caffettiera en wilt u daarvoor de bijpassende koffie, kijk dan goed op de verpakking. Let bijvoorbeeld op de tekst: caffè per moka (of: per caffettiera moka). Als u het bijpassende symbool op de verpakking ziet afgedrukt is het helemaal in orde. Echter: de gemiddelde Italiaanse koffiefabrikant houdt wel van een uitdaging. En die uitdaging bestaat eruit om de aanwijzing dat de koffie geschikt is voor moka zo subtiel mogelijk op de verpakking te verstoppen. Het kan voor u dus nog spannend worden in de koffieafdeling van de supermercato. Veel succes!

Koele Lambrusco wordt helemaal hot

2011-05-11T23:07:00.000+02:00

Nu heel Nederland alweer een aantal jaar aan de Prosecco is kun je wel zeggen dat zo langzamerhand een licht gevoel van onbehagen bij ons is binnengedreven. Om het anders te zeggen: Prosecco is eigenlijk niet leuk meer. De verrassing is eraf. Daarom waren we aangenaam verbaasd dat in het voorjaarsnummer van ons lijfblad Italië in Bedrijf (vakblad dat informeert en inspireert) Lambrusco naar voren werd geschoven als de terraswijn voor 2011.

Lambrusco als de nieuwe Prosecco. Een tintelende gedachte. Zeker voor Droomhuis Italië dat iets heeft met Emilia Romagna en de provincie Parma. Toen we de suggestie voorlegden aan onze Italiaanse makelaarsvriend Luigi, trotse bewoner van de vallei van de Taro en niet gespeend van een gezonde voorliefde voor zijn terra nata, was zijn reactie kort en krachtig (en enigszins vrij vertaald): “Lambrusco de nieuwe Prosecco? Ammehoela!”

Dat geeft misschien te denken. Maar aan de andere kant is daar Harold Hamersma, fameus wijnschrijver te Amsterdam, die de ontwakende trend heeft opgepakt en daar recent in Het Parool verslag van heeft gedaan en een pleidooi heeft gehouden voor het drinken van goede Lambrusco op het terras. “Zie het maar als een soort beaujolais met een bruisje.” Zo schrijft hij. “Sappig en smeuïg. Met bitterzuurzoete kersen, aardbeien en bramen. Verfrissend en dorstlessend.”

Wie kan daar tegen zijn? Alleen: waar is die goede Lambrusco te vinden? Vandaar dat we tijdens ons laatste bezoek aan Italie maar eens op zoek zijn gegaan. Ons onmisbaar hulpje in vinis, de vuistdikke Guida al vino quotidiano van Slow Food Editore zette ons op het spoor van de Cantine Ceci in Torrile, een stoffig plaatsje midden op de Povlakte ten noorden van Parma, op ruime afstand van welke wijnrank dan ook. Met een uitermate gelikte, niet van enige bescheidenheid blijkgevende website http://www.lambrusco.it/, zo modern en kunstzinnig dat de werking ervan bijkans ondoorgrondelijk is. Als ze daar geen kwaliteits-Lambrusco hebben…!

In de Guida wordt de Otello NerodiLambrusco van Ceci in de hoogste categorie van fijne wijn ingedeeld. Poetisch wordt gesproken over un vino che rende subito giustizia al nome in quanto si presente decisamente scuro nel bicchiere, con un spuma densa e persistente anch’essa di color melanzana. Lambrusco kan gemene vlekken geven. Maar niettemin: Al naso mostra subito la ricca carica fruttata, con sentori netti e puliti di more e di mirtilli, la bocca è dinamica, vibrante e sostanziosa, ben equilibrata da una vivace acidità. Dat geeft spontaan bijna jeuk, zo lekker als dat klinkt. Het woord ‘godendrank’ lijkt over te komen als understatement. En, by the way Hamersma, waren het echt wel kersen en aardbeien, of heb je gewoon de bosbessen over het hoofd gezien?

Wij dus naar Torrile, waar de Cantina zich langs de kant van de doorgaande weg blijkt te bevinden. De entree voor particuliere bezoekers wordt, als wij arriveren, onderworpen aan een total make-over en moet vermoedelijk dezelfde onbegrijpelijk moderne uitstraling krijgen als de website. Omdat het nog niet zover is vinden we gelukkig zonder problemen op de eerste etage het juiste kantoor. We vallen met de deur in huis door aan het meisje achter het bureau te melden dat we helemaal uit Nederland zijn gekomen om bij haar de beste Lambrusco van de wereld te gaan aanschaffen. Onze calimero-strategie. Zeggen dat je helemaal uit Nederland bent gekomen om fijne wijn aan te schaffen werkt magnetisch op kleine, eerlijke, ambachtelijke zelfproducerende wijnverbouwers die je, als het zo uitkomt, op laarzen tegenkomt. Daar gaan ze helemaal van glimmen. En als je even niet oppast ben je de hele dag onder de pannen.

Ook hier lijkt onze strategie te werken. Het bureaumeisje begint ons stralend aan te kijken. Bijna denken we dat intieme confidenties over de kwaliteit van de verkrijgbare producten aan haar lippen gaan ontrollen, gecombineerd met de vraag of we ze ter plekke willen degusteren. Maar welk een ontnuchtering als ze ons zakelijk vraagt waarvoor we komen. Niet onvriendelijk overigens, maar we zijn toch wel even enigszins van de kaart. Want wij maar denken dat we dat zo-even al hadden gezegd. Maar het is de formulering die telt. En de formulering luidt ongeveer als volgt: We willen graag enige flessen Lambrusco kopen. Dat brengt een rationeel proces op gang, waarin assortimentslijst, kassa, pakbon en afhaalmagazijn hun welvertrouwde rol spelen.

Enfin, we zijn nu in het bezit van een doos hoogwaardig, innovatief en binnenkort ongetwijfeld trendy wijnproduct. Benieuwd hoe het zal smaken.

Lorenzo Lotto in Rome

2011-04-29T16:23:00.000+02:00

Iedereen heeft zo zijn voorkeuren als hij op vakantie is. Toen wij in Rome waren stond een ontmoeting met Lorenzo Lotto op het programma. Lorenzo was toevallig ook in Rome, terwijl hij normaal in de provincie verblijft. Voor wie hem ook wil ontmoeten in de eeuwige stad: dat kan nog tot 12 juni.

Rome heeft Lorenzo Lotto weer in haar hart gesloten. Tenminste: dat kun je opmaken uit de teksten die recentelijk op internet zijn verschenen. In ieder geval is er, in de Scuderie del Quirinale (de voormalige paardenstallen van het Quirinaalpaleis), een wondermooie tentoonstelling aan hem gewijd.

Bij zijn leven was de relatie van Lotto met Rome heel wat minder hartelijk. Hij was begin zestiende eeuw naar Rome gekomen om mee te schilderen aan de pauselijke glorie, maar hield het al snel weer voor gezien. De sfeer van uiterlijk vertoon en kosmopolitische oppervlakkigheid stond hem blijkbaar niet bijzonder aan.

Hij vertrok al weer snel naar een aantal verspreid in Italië gelegen behoorlijk provinciale omgevingen (een overzicht vind je op de site over de Terre di Lotto) en kwam ook nog eens berooid en miskend als armenbroeder aan zijn einde. Dat komt ervan als je het netwerken en de career planning veronachtzaamt!

Wat hij ons heeft nagelaten is een heel eigen oeuvre dat in de eerste plaats opvalt door zijn exuberante kleurenpracht. De kleuren spetteren van zijn werk af, zeker bij de schilderijen die recent zijn gerestaureerd. Als je de tentoonstelling binnenloopt word je werkelijk overdonderd door kleur. Zelden een tentoonstelling gezien die zo fantastisch is uitgelicht.

Op een dieper niveau is er de eigenzinnigheid van de thematische benadering. De relatie met Dürer wordt vaak gelegd, zeker waar het de vele portretten betreft die hij heeft geschilderd. Maar ook zijn behandeling van traditioneel Bijbelse thema’s wijkt sterk af van de gebaande paden. In dat opzicht wordt wel eens de vergelijking met Caravaggio gemaakt, maar de vergelijking op zich zegt weinig over de manier waarop Lotto zijn eigen manier van vertellen en uitdrukken heeft vormgegeven.

Neem bijvoorbeeld de annunciatie uit 1534-1535 die een komische toets paart aan een scherp individuele beleving van de eigenaardigheid van de situatie. Je zult maar een pas getrouwd meiske zijn (uitgehuwelijkt aan een veel oudere man, laten we dat niet vergeten) en plotseling komt een hemels creatuur jouw kamertje binnendonderen. Dat is behoorlijk schrikken! Ook het hemels creatuur toont een hoge mate van vervreemding. Je zult door de schepper maar op zo’n rare missie gestuurd worden, om ver van de hemel in een vreemd land een kosmisch-spirituele bezwangering te gaan aankondigen bij een wicht dat er kennelijk geen raad mee weet. Let ook even op de strenge god die regieaanwijzingen geeft. Delegeren lijkt niet zijn grootste kwaliteit. Klaarblijkelijk heeft hij weinig vertrouwen in een goede afloop. Het meest treffende is toch wel de scharminkelige kat (levend in een arm huis op een dieet van schaarse muizen) die doet wat alle katten doen als het niet pluis is: een hoge rug, een dikke staart en luid gekrijs. Het tafereel is mijlenver verwijderd van de reguliere vroeg renaissancistische kerkelijke propaganda.

Van een heel andere intensiteit is de aanbidding van de herders uit ongeveer dezelfde tijd. Hier is sprake van verstilling en devotie. Wat echter het meeste opvalt, is dat Lotto het accent heel sterk heeft gelegd op de aanwezigheid en de beleving van de herders. De pionnen in het schaakspel van de religieuze vertelling worden hier, heel ongebruikelijk in de heldenrol geplaatst. Helden tegen wil en dank. Ze worden bijna door de engelen naar het kind toe geduwd. “Daar! Heilig kindje! Aanbidden! En voorzichtig met dat schaap!” Maar kijk eens naar de geconcentreerde aandacht van die twee eenvoudige mannen van het land. Kijk eens hoe voorzichtig ze met hun sterke ruwe handen het schaap bij de baby houden, zodat die het kan aaien. De overige figuren op het schilderij steken flets af bij hun aanwezigheid en doorleefdheid, alsof ze niet meer zijn dan figuranten.

Geen wonder dat Lorenzo zich slecht op zijn gemak voelde bij de pracht en praal van het Vaticaan, waar later Michelangelo met zijn vleeshompen nog eens in de overtreffende trap overheen zou gaan.

Paar dagen eeuwige stad

2011-04-21T16:52:00.001+02:00

Omdat we ook wel eens wat anders willen zijn we een paar dagen naar Rome gegaan. Voor het eerst sinds heel lange tijd. Wat dat betreft was het wel even wennen. Rome was voor ons toch ook wel een beetje betalen met lires en schimmige parkeerplaatsen die op onduidelijke titel door oorlogsveteranen werden bestierd. En trouwens ook van musea en soortgelijke attracties waar je zonder rij naar binnen kon lopen.

Dat was dus een behoorlijke confrontatie met de toeristische biotoop. Massatoerisme leidt zelden tot verheffende taferelen, maar neem het al die mensen maar eens kwalijk dat ze Rome willen zien. Dat was tenslotte ook onze bedoeling. Maar we kunnen de lol niet inzien van die non-descripte mannetjes die zich in maillot hebben gehesen om een oude Romeinse legionair na te willen doen. Overal doken ze op. Je kon ermee op de foto, maar vraag ons niet waarom.

Vanaf het vliegveld bereikten we per comfortabele pendeltrein met Engelse prijzen het station Roma Termini, waar we bijna direct om de hoek een hotelletje hadden geboekt. Om het niet mooier voor te stellen dan het was: een kamer in een klein hotel op de vierde verdieping van wat we maar als een stads-palazzo zullen aanduiden, met een mooie archaïsche lift. Helemaal niets mis mee.

Heel veel (misschien iets te veel) te voet bezocht. en dan is het opvallend dat je daarbij eigenlijk iedere keer door de Via delle Quattro Fontane komt. Echt een soort centrum van het universum, lijkt het wel. Op het laatst begonnen de winkeliers ons als oude bekenden te groeten. Van die vier fonteinen moet je je niet te veel voorstellen. Gepropt op de vier hoeken van een nauw kruispunt waar je ongeveer door de auto's over je tenen wordt gereden.

Wat ook heel lastig is in de toeristische biotoop is lekker eten. Probeer maar eens een goed restaurant te vinden. Dat kostte nog behoorlijke moeite. In het toeristisch circuit heerst blijkbaar de overtuiging dat je toeristen, in ruil voor de rare tijden waarop ze willen eten, eigenlijk alles wel kunt voorzetten. Op dag 1 hadden we een melige pizza en een enigszins uitgezakte rode rechthoek met verbrande punten die een stuk lasagna moest voorstellen. In een restaurant dat ons als meer dan gemiddeld was aangeraden.

Maak ons evenwel niets wijs over lasagna, want wij kennen toevallig de subtiele creatie van Rina die dezelfde naam draagt, en die ons voor het eerst deed beseffen waarom Italianen zo trots zijn op een goedgemaakte lasagna. Ook de variant van Rosa, de moeder van Rina, is trouwens van een meer dan acceptabele kwaliteit.

De muren van la Carbonara staan vol wijsheid

Na twee dagen waren we op de onverbiddelijke leefregel uitgekomen dat je beter honger kunt leiden dan een ristorante/pizzeria betreden waar ze een menu turistico serveren. Gelukkig kwamen we op dag drie bij onze wandeling door de Via Panisperna la ©arbonara tegen, osteria con cucina dal 1906. Dit subtiele gevoel voor humor (we zijn een restaurant, en we hebben gelukkig ook nog een keuken) sprak ons meteen bijzonder aan.

Toen we om een uur of acht arriveerden was de osteria afgeladen en werden we allereerst getrakteerd op een chaotische en luidruchtige act die tot doel had om te bepalen of er tafeltjes vrij waren. En, zo ja, waarom toch eigenlijk niet. Maar gelukkig zaten we na een kwartiertje aan tafel en het eten was voortreffelijk. Ook een heerlijke wijn trouwens, een cabernet franc uit de streek, dat drink je ook niet elke dag.

Viva la fiera!

2011-03-26T11:02:00.001+01:00

Omdat onze Italiaanse makelaarsvrienden de Nederlandse markt graag willen laten weten dat in hun deel van de wereld heel veel mooie en betaalbare huizen te koop staan zijn we geregeld in het voorjaar als standhouder op de voorjaarseditie van de Second Home Beurs in Utrecht te vinden. We zijn van een hulpvaardige soort, immers. En bovendien vinden we, als Droomhuis Italië, de boodschap van die mooie en betaalbare huizen ook uiterst sympathiek en terecht.

Dus waren we van 18 tot 20 maart weer in de Jaarbeurs te vinden. Vrijdag was het regenachtig, zaterdag en zondag was het stralend mooi weer, maar daar heb je binnen niets van in de gaten. Je zit dan in een soort microkosmos met een onwennig soort licht en een bijna constant niveau van geroezemoes. Soms klinkt er iets onverstaanbaars door een heleboel slecht afgestelde luidsprekers. Dan wordt er een seminar of iets soortgelijks omgeroepen. De omroepinstallatie van de Jaarbeurs is vermoedelijk overgenomen van de NS bij de voorlaatste verbouwing van Utrecht Centraal.

Maar dat deert niet. Want in de microkosmos heerst eensgezindheid en gelijkgestemdheid. Allemaal zijn we bezig met het realiseren van dromen voor anderen. Of eigenlijk: met het binnen bereik brengen van droomhuizen. Of we nu van die typische beursmeisjes zijn die per uur kunnen worden geworven of strakke pakken mannen die je al op een uur afstand als zelfverklaard topverkoper kunt herkennen of gewone sympathieke medemensen (als u en ik), allemaal streven we naar hetzelfde doel. Als Droomhuis Italië zijn we niet anders. Ons motto is immers niet voor niets dat het (en meer specifiek: uw) droomhuis dichterbij is dan men (u) denkt. En dat motto is, zo hebben we wel gemerkt, in de markt breed overgenomen.

Wat zijn de trends voor dit jaar? Of het echt een trend is weten we niet, maar we hebben gelukkig wel mogen constateren dat de belangstelling voor een tweede huis weer aan het groeien is. De markt trekt aan, in makelaarsjargon. Gelukkig maar, want zo’n beurs zonder publiek is niet door te komen en nu was het heel vaak gezellig druk.

Een andere trend dit jaar was ook de opvallende aanwezigheid van mensen die geen huis wilden kopen, maar wilden verkopen. Ze bleven maar langskomen! Ga dan zelf op de beurs staan, denk je dan misschien in eerste instantie. Maar geef ze eens ongelijk. Zo’n beurs is ook een ideale plek om immobiliaristi tegen te komen zonder dat je stad en land af hoeft.

Ook om andere redenen komen mensen naar de beurs. Zo hadden we vorig jaar een oudere dame in de stand die ons minstens een half uur bleef doorzagen over alle mogelijke details van het huizen kopen en huizen verbouwen en mogelijkheden om je ter plaatse te oriënteren. Dat deed ze in het Engels (niet onbegrijpelijk als je een Engelse dame op leeftijd bent met het voorkomen van een lang onverdachte gifmengster in een oude detective van het type Agatha Christie), dus we moesten behoorlijk ons best doen om het haar naar de zin te maken. Achteraf bleek (zo ontdekten we via sluipwegen en ons fameuze netwerk in de streek van de Valtaro) dat we, met al de antwoorden die we hadden gegeven, verzuimd hadden het juiste antwoord te geven. Vermoedelijk had dat te maken met het feit dat ze de bijbehorende vraag ook niet stelde, maar dit terzijde. En dat antwoord was (zodat u beter geprepareerd bent, mocht u haar ook onverhoopt tegenkomen): Casa Terracotta, a charming self-catering holiday home. Waarmee, als we het goed begrijpen, overigens geen vakantiehuisje bedoeld wordt dat uit zichzelf de koelkast bijvult.

Ook weer een wijze levensles: Op een beurs doe je altijd toch weer nieuwe ervaringen op. Hoewel we in de loop der jaren wel aan het een en ander gewend zijn geraakt hebben we in ons leven toch nog nooit zo’n extreem geval van selectief luisteren mogen ontmoeten. Maar ja, we zijn mild en ware mensenvrienden, dus het zij haar vergeven①. Ieder haar of zijn eigenaardigheid.

Leuk was in ieder geval het groepje prettige landgenoten dat zondag tegen sluitingstijd nog even bij onze stand opdook en het woningaanbod aandachtig begon te bestuderen. “Eindelijk iets betaalbaars,” was de welgemeende verzuchting. En zo is het maar net! Want als we zeggen ‘Uw droomhuis is dichterbij dan u denkt’, dan zijn we damned serious.

----------

① Maar we zijn ook maar mensen, geven we eerlijk toe, en soms kost het ook ons moeite om aardig en vriendelijk te blijven, zoals (zie de blogtekst van 27 november 2010) bij over het veulen getilde dwergvoetballers en televisieachtige halffabricaten.

Pranzo e Cena

2011-03-06T22:50:00.001+01:00

In Italia si mangia bene. Het moet maar weer eens gezegd worden. Niet dat we tijdens ons laatste tripje naar het heartland van de Italiaanse gastronomie zijn afgereisd, maar wat hebben we lekker gegeten!

Bardi, waar we als eerste aanmeerden, is niet bepaald een wereldstad, en zelfs vergeleken met Amsterdam is het natuurlijk driemaal niks. Ze hebben er wel een fantastisch fort dat hoog boven het dorp uittorent, maar daarmee houdt het wel zo’n beetje op. En het Caffè Centrale (annex winebar) solliciteert niet naar Michelinsterren voor de lunch, maar het soort hartige crêpes met ricottavulling (zie het plaatje) dat we er aten was toch wel een openbaring.

Tongstrelend, om het netjes uit te drukken. Ook heel bijzondere dolci, van een subtiliteit die we in Nederland ook bij de horeca met pretenties nog nooit zijn tegengekomen. En dat voor een dorpscafé.

Ook niet mis waren de pizze in de Ustaria dal M’rcà In Borgotaro (società unipersonale). De eigenaar van de Ustaria heeft een indrukwekkende omvang, en is vermoedelijk in zijn eentje geheel keukenvullend. De pizze hebben een vergelijkbaar formaat, maar om het menselijk te houden worden ze in kwarten uitgeserveerd. Anders passen ze ook niet op het bord. Het is een beetje een eigen opvatting van pizza, iets in de stijl van de deep pan pizza, maar wat zijn ze knapperig en goed belegd. De pizza ai formaggi kon bijna de last van de toegevoegde kazen niet dragen. Aan alle kanten liep het van de pizza af het bord op. Simpel werk, als je het goed beschouwt, maar uitgevoerd met eerste klas materiaal!

Voor de gelegenheid logeerden we eens in het Hotel Mistrello, met veruit de hardste bedden die we ooit in een West Europees hotel zijn tegengekomen. Alleen met een body mass index van minstens 36 krijg je ze enigszins in de vorm van je lichaam. De keuken van het hotel is op dit soort gasten ingesteld, want de porties zijn ruim. Maar, kort en goed: ook hier weer een goede keuken zonder opsmuk. En trouwens een wijnkaart om u tegen te zeggen. Alleen al de keuze in rood beslaat drie pagina’s. En ook nog uiterst betaalbaar. Een half flesje heel erg acceptabele chianti voor minder dan zes euro. Probeer daar in Amsterdam maar eens om te komen.

Dan nu even een uitstapje: Laatst waren we dus in Amsterdam in de Hermitage, en dat viel niet mee. Het hele gebouw is kapot gerestaureerd. Alle krasje weggeretoucheerd. Elke sfeer verdwenen. Klinisch, en zonder één krakende parketvloer. Oude museale complexen dienen krakende parketvloeren te bevatten, artikel nummer 1 van het wetboek van kunstvreugde. In het bijbehorende café-restaurant Neva was de wijnkaart weliswaar minder indrukwekkend dan in de plattelandsherberg van Borgotaro, maar daar valt overheen te komen. Één goed glas wijn is immers voldoende. Echter, dat de rode wijnen op glas met een lekkende kurk boven op de verwarming worden bewaard valt toch niet goed te praten. Een sangiovese uitserveren als lauwwarme glühwein op een smaakbedje van azijn. Getver!

Maar dit was enkel maar een uitstapje om duidelijk te maken hoe prettig het kan zijn om rond etenstijd een Italiaanse platteland-gelegenheid binnen te stappen.

Veldwerk

2011-02-27T14:06:00.000+01:00

Omdat de Second Home beurs in Utrecht er aan zit te komen en we als Droomhuisitalie voeling moeten houden met de markt zijn we de afgelopen dagen even naar Italië heen en weer gewipt. Resultaat: twee keer op voor dag en dauw. Maar belangrijker nog: twee dagen prachtig weer zonder een wolkje aan de lucht en twee dagen lang heerlijk gegeten en gedronken.

Je beleeft nog eens wat als je om 7:10 uur van Schiphol wilt vertrekken. De eerste trein uit Alkmaar bijvoorbeeld. Wat een persoonlijke bejegening! Controle van de kaartjes al voordat we instappen. De enige passagiers in de hele trein. Van Alkmaar tot Zaandam rijden over het verkeerde (linker) spoor zonder botsing. Kortom: de hele Nederlandse infrastructuur voor ons alleen.

Maar dat zijn natuurlijk randverschijnselen van betrekkelijk belang. Veel interessanter is het gegeven dat de Italiaanse banken het gevoel van crisis een beetje achter zich hebben gelaten en weer iets willen doen met al dat geld dat ze nog steeds in kas hebben. Hypotheken verstrekken, bijvoorbeeld. Ze hebben namelijk in de gaten gekregen, zo vertelden onze Italiaanse makelaarsvrienden, dat particuliere leners in het meer dan overgrote deel van de gevallen gewoon de rente en aflossing betalen en dat het dus eigenlijk heel fijne klanten zijn die je maar beter aan boord kunt hebben. Kom daar in Nederland maar om! Hoe dan ook: ze struikelen nu over elkaar heen met pakkende aanbiedingen om binnen een week een hypotheek voor je te regelen. Wie meer wil weten kan eens online zijn licht opsteken op http://www.mutuionline.it/ om een indruk te krijgen wat de mogelijkheden zijn.

Goed nieuws natuurlijk voor wie een huisje in Italië overweegt. De markt is intussen behoorlijk uit zijn winterslaap gekomen en dus kan het heel aantrekkelijk zijn om eens tot oriëntatie over te gaan. Bijvoorbeeld door langs te komen op de Second Home beurs die van 18 tot en met 20 maart in de Jaarbeurs in Utrecht wordt gehouden. We zijn daar namens Immobiliare Valtaro present en voor gratis toegangskaarten kun je contact met ons opnemen.

[Gratis toegangskaarten Second Home beurs]

Parlare

2011-02-20T11:07:00.001+01:00

Er wordt wel eens gezegd dat de Italiaanse taal niet moeilijk is. Dat wordt dan bijvoorbeeld gebaseerd op de opvatting dat je in het Italiaans de woorden uitspreekt zoals ze geschreven staan. Dat is, zeker in vergelijking tot het Frans, een op zichzelf plezierig feit, maar in de praktijk heb je er niet zoveel aan. Alsof het leven bestaat uit het voorlezen van gesproken Italiaanse teksten!

Een veel grotere kern van waarheid schuilt in het feit dat Italianen in de praktijk een stuk menselijker omgaan met vreemdelingen die hun taal proberen te spreken dan Fransen. Twee oprecht geprobeerde Italiaanse woorden, en ze vinden het gemiddeld al prachtig. Parli bene l’italiano. Si, veramente! Kom daar maar eens om bij een model-fransoos. Die gaat immers uit van de granieten waarheid dat God de wereld heeft geschapen ter verspreiding van de eer en glorie van de civilisation française in het algemeen en de franse taal in het bijzonder. Als er geen perfect Frans jouw mond verlaat, wordt er niet eens geluisterd.

Zo zie je maar, taal is ook een sociaal proces. Net zoals alles wat in Italië door de mond gaat een sociaal proces is. Maar we gaan het dit keer niet over eten en drinken hebben.

Dit sociale proces heeft vele eigenaardigheden en bijzonderheden. Zo is daar de eigenaardigheid om lange woorden te breien door persoonlijke en meewerkende voornaamwoorden aan de werkwoordsvorm vast te knopen. Een interessante variant van de razionalizzazione (ook al zo'n bekbreker) van de taal. En wat te zeggen van de exotische werkwoordsvormen die zelfs in de subtiliteiten van de Nederlandse taal geen gelijke kennen. Hoe zo simpel? Maar gelukkig te vermijden door blije en goed begrepen vakantiecommunicatie met behulp van enkelvoudige zinnen in de indicativo presente.

Lastiger is dat natuurlijk met het leggen van de juiste klemtoon. Een klemtoon kun je niet verbuigen. Een klemtoon ligt goed of niet. Vooral bij geografische aanduidingen (plaats- en streeknamen, en zo) is het voortdurend feest. Bij Venezia ligt de klemtoon op ne, maar bij Veneto op Ve. Logisch toch?

Ook heel apart is de Italiaanse gewoonte om in principe geen samengestelde klinkerklanken te hanteren (of is juist onze gewoonte apart om het wel te doen?). Je wordt helemaal blij van de manier waarop ze ok zeggen als ze bedoelen dat het in orde is (okee dus). Dat klinkt als o-ka-i. En een in de tweede wereldoorlog zwaar gebombardeerde boomtown aan de benedenloop van de Magra dient aangeduid te worden als Aa-oel-la (Aulla, dus).

Bij onze Italiaanse vrienden veroorzaakte het onlangs enig onbegrip toen we meldden dat we mensen kenden in Foini. Dat had helemaal niets te maken met het feit dat Foini een rotgat is, maar alles met het feit dat we even vergaten dat het hier om Fo-ie-nie handelde. Hoe dan ook: het is op zich leuk om je te realiseren dat er op deze wijze Italiaanse woorden bestaan van drie lettergrepen met vier letters (ciao). Italianen kunnen best lekker zuinig zijn met letters, als ze maar willen. Maar daar staat weer tegenover (totaal irrelevant maar eveneens grappig) dat ze nooit de Nederlanders zullen overtreffen in het maken van woorden met acht medeklinkers achter elkaar (angstschreeuw).

Laten we het erop houden dat Italiaans een klinkertaal is, en Nederlands een medeklinkertaal. Voor nu is dat een mooie constatering om mee te besluiten, maar over taal is vast veel meer te vertellen.

Daarom tot slot een vraag: wat, lieve lezers, is jullie favoriete Italiaanse woord? Schrijf het ons, dan zullen we bij gelegenheid daar eens een verhaaltje aan wijden.

Tiepolo op de vlakte

2011-02-11T19:23:00.000+01:00

In de donkere wintermaanden, ver weg van het zonnige Italië, valt het vullen van een blog niet altijd mee. De dagen zijn kort en weinig opwekkend. Het energieniveau vertoont dezelfde eigenschappen. Vragen naar de zin van het bestaan en van alles wat zich daarin voordoet komen te pas en te onpas (meestal het laatste) hinderlijk voor het geestesoog zweven. Dat ook de Po-vlakte er in deze periode van het jaar behoorlijk mistroostig (of is het misttroostig? nou ja, in ieder geval mistig) uit kan zien is daarbij een schrale troost. De inspiratie is, kortom, wel eens ver te zoeken.

Gelukkig liepen we onlangs digitaal tegen het feestelijke feit aan dat Giambattista Tiepolo ook in het midden van de Po-vlakte zijn sporen heeft nagelaten. Big deal, zult u misschien denken, maar wij worden er toch behoorlijk door geënthousiasmeerd. Dat zit ongeveer zo:

Een van de mooie dingen van Italië vinden wij de Italiaanse schilderkunst. Kunst en cultuur, je kunt er ons elk moment van de nacht voor wakker maken! Die afwijking hebben meer mensen, probeer in de zomermaanden maar eens een museum binnen te komen met HEEL BEROEMDE KUNST. In het algemeen zijn we vooral gek op de vroeg- en hoogrenaissancistische schilderkunst en fronsen we al weer een beetje de wenkbrauwen bij de overmatig druk gemodelleerde spierpartijen van Michelangelo (over de toppe aansteller!). Maar ja, een mens wordt ouder en wijzer, en plotseling was daar een aantal jaren geleden, in ons geval, een predilezione, om niet te zeggen een ernstige fascinazione voor voornoemde Giambattista.

Om een lang verhaal kort te maken: sinds die tijd rekenen we ons tot het selecte (een vermoedelijk niet bestaande) genootschap van Tiepolisti, die als ultiem doel hebben om al het werk van de meester op locatie te bewonderen en oculatief op te slurpen. Vandaar de opwinding, die lichte kriebel in de nek, bij de ontdekking van het bescheiden en o zo gewone dorpje Verolanuova ergens diep in de provincie Brescia. Het vakantiegevoel sloeg weer meteen toe bij de opening van het fraaie fotoalbum dat de streek-VVV op internet voor ons allen beschikbaar heeft gesteld. De Pianura Bresciana is echt een onontdekt pareltje met grote ansichtkaartkwaliteit! Dat je zo leuk kunt fietsen en paardrijden langs het schattige riviertje de Oglio!

Echter, alle opwinding terzijde, de meester roept. En wel vanuit de Basilica Romana Minore San Lorenzo Martire. Een hele mond vol, maar daar staat tegenover dat ook de schilderijen van Giambattista in de kerk van een fors formaat zijn. Het zijn er twee, en ze gaan zo’n 10 meter de hoogte in.

In het ijverige boek vol letters en plaatjes dat professor Levey aan Tiepolo heeft gewijd en dat gelukkig op de flaptekst voor een triomf wordt versleten wordt het doek Het verzamelen van het manna (zie plaatje) voor het beste van de twee gehouden. Op grond van het beschikbare bewijsmateriaal neigen we ertoe de professor gelijk te geven. Het is een bont tafereel waarin een zorgvuldig geënsceneerde schare op de begane grond op allerlei manieren bezig is het manna tot zich te nemen, terwijl vanuit de hoogten enkele hemelse creaturen bezig zijn met de distributie ervan. Dramatisch vormgegeven bomen zorgen ervoor dat de aspecten van hemel en aarde scenisch met elkaar worden verbonden. Op het plaatje is dat allemaal niet zo goed te zien, maar tien strekkende meter biedt ruimte voor een heleboel pakkende details! Laat dat maar aan Tiepolo over. Ergens tussen hemel en aarde resideert op een soort natuurlijk podium Mozes, die als een manager avant la lettre leiding lijkt te willen geven aan het distributieproces en sterk de indruk wekt dat door zijn persoonlijke interventie het gewenste resultaat is bereikt.

Voor wie niet kan wachten tot een reisje naar Verolanuova mogelijk is: je kunt ook virtueel door de kunst in de kerk heen. En als je het helemaal levensecht toeristisch wilt maken druk je eerst de toeristenfolderplattegrond van de kerk af. Dan loop je zomaar de kans om op een grauwe winterdag een authentiek vakantiegevoel te ervaren. Drink na afloop een glaasje wijn op het terras van je bankstel.

Noot: De biografische en picturale hoogtepunten van Tiepolo zijn te vinden op de Italiaanse Wikipedia. Voor een uiterst beknopte samenvatting kun je op de Nederlandse versie terecht.

Bewoonde staat

2011-01-07T08:29:00.000+01:00

Bij het zoeken naar een tweede huis in Italië kom je soms rare dingen tegen. Dat is in een aantal gevallen wel even wennen, maar ja: als je je niet wilt laten verrassen kun je maar beter in Nederland blijven. Of een huis kopen in Zwitserland, waar alles natuurlijk meer dan 100% ordentlich is. Anders gesteld: je maakt als het even mee zit van alles mee. En als de verbazing is geweken kun je er vervolgens meestal hartelijk om lachen.

Nu is het natuurlijk zo dat Italië voortdurend verwoede pogingen doet om een normaal Europees land te worden, dus is het mogelijk dat we hier te maken hebben met uitstervende folkloristische verschijnselen. Wees er dan ook snel bij als je het mee wilt maken, is ons advies. In de meer toeristische streken van Toscane heerst op de huizenmarkt bijvoorbeeld al een meer dan Zwitserse regeldichtheid en kan er geen dakpan verplaatst worden zonder dat minstens drie instanties op het gebied van de instandhouding van landschappelijk en ruimtelijk schoon er het laatste woord over mogen hebben.

In de plattelandsgebieden waarin wij als Droomhuis Italië opereren gaat het er gelukkig allemaal nog veel gemoedelijker aan toe. Daar heerst nog dat onbekommerd we zien wel wat ons te wachten staat. Dat uit zich bijvoorbeeld in het gegeven dat de beslissing om een huis te verlaten vaak lijkt te zijn genomen in een onbewaakt ogenblik, zonder voorbereiding en afstemming. Alsof mensen ’s morgens hun huis verlaten en ’s avonds besluiten er toch maar niet meer naar terug te keren. Je gaat dan een huis bezichtigen dat oppervlakkig gezien nog een totaal bewoonde indruk maakt. Dat wil zeggen, de afwas staat nog in het afdruiprek, de theedoeken hangen aan de haakjes langs het aanrecht, in de badkamer staat de flacon shampoo zonder dop op de wastafel en ook de klerenkasten lijken nog redelijk gevuld. Alleen de hoeveelheid spinnenwebben duiden mogelijk op een bewoonde staat die al geruime tijd geleden is beëindigd. Maar dat is vaak niet zo zeker te zeggen, want oude boerenhuizen met dikke muren en kleine vensters met luiken ervoor zijn goed beschermd tegen oprukkend stof en opdringerige spinnen. Gelukkig ligt op de keukentafel, slordig opengeslagen op pagina 9 (plaatselijk nieuws) nog de krant van 18 september 1997.

Mooie signalen zijn dat. Bijvoorbeeld over de bouwkundige staat van het huis. Ruim dertien jaar onbewoond en ongestookt, en nog steeds geen vocht- en schimmelplekken: dat betekent goedgebouwd en droog! Voor ons is het dan ook een standaard afwijking bij huizenschouw om te speuren naar tijdsaanduidingen in de vorm van kranten, radio- en tv-bodes, kalenders en foldertjes van de supermarkt.

Op het Italiaanse platteland staat huisverlaten nog helemaal niet gelijk aan huisverkopen. (dat is op 19 oktober 2010 al aangeduid in Familiegeheimen) en dat heeft tot gevolg dat huizen lang onbewoond kunnen zijn zonder leeg te staan. Als je scheidt van een dierbaar familielid dan trek je haar ook niet gelijk alle kleren uit. Want misschien is het tijdelijk. Je weet maar nooit.

Wat we ook wel eens meemaken is dat een huis nog wel wordt bewoond, maar niet door degenen die het willen verkopen. Dat zijn situaties waarover je je moet verbazen, om daarna snel en vriendelijk afscheid te nemen zonder nog om te kijken. De constellatie is dan ongeveer als volgt: grootvader en –moeder zijn alle lange tijd geleden overleden, maar ze hadden in hun laatste jaren als keuterboer hulp op hun boerenbedrijf. De laatst overgebleven knechten zijn in het huis blijven wonen, want ja: die zijn eigenlijk ook een beetje onderdeel van de familie en, bovendien, het was ook wel handig om iemand te hebben die een beetje op de boel kon passen. Maar de tijd is voortgegaan, de boerenknechten bleken over een ijzersterke constitutie te beschikken en het eeuwige leven te hebben, en kinderen en kleinkinderen, levend in de moderne wereld van de grote stad of het nog grotere buitenland, vinden het wel eens prettig om natuursteen in te ruilen voor Euro’s. Leg dat de stokoude feitelijke bewoners maar eens uit.

In zo’n geval kiezen voor de route waarin de makelaar het mag uitleggen is op zijn minst niet erg elegant, geenszins bella figura, en het komt dan ook weinig voor. Maar we hebben het een keer meegemaakt. Op dat moment waanden we ons even terecht gekomen in een film van Fellini, met decors van onbegrijpelijke samenstelling, huizen van wonderbaarlijke inrichting waarbij het onduidelijk was waar het woonhuis ophield en de schuur begon, een weerspannig oud vrouwtje dat ons niet wilde binnenlaten om de volstrekt unieke inrichting te inspecteren en een nog oudere, vroeg opgestane man, die met het geluid van een immense primitieve handzaag zijn middagdutje lag te doen in de verduisterde slaapkamer, en geen vin verroerde toen het kale peertje werd ontstoken.

Sommige huizen, dat mag best gezegd worden, zijn onverkoopbaar, ondanks het vermogen van onze Italiaanse makelaarsvrienden om zodanig appetijtelijke foto’s te maken dat potentiële klanten genegen zijn tot een kleine omweg. Achteraf moesten we er erg om lachen, maar op het moment zelf (ook dat mag gezegd) overheerste toch een lichte gene.

Podere Benelli

2010-12-05T21:12:00.000+01:00

Je hebt overnachtinghotels en je hebt de Podere Benelli (1). Als Dante het gemiddelde Novotel zou plaatsen in de vierde cirkel van de hel, dan zette hij vermoedelijk de Podere Benelli bovenop de louteringsberg. Tenzij Dante gek was, wat niet geheel onwaarschijnlijk is.

Beide (Podere Benelli en Novotel, niet Dante, want die was de weg gewoon helemaal kwijt) zijn gemakkelijk vanaf de snelweg te bereiken, maar daar houdt de overeenkomst wel op. Toch zou je eens kunnen overwegen als je op doorreis bent dieper Italië in om de Podere voor een of enkele nachten aan te doen. Dat kan heel goed als je via de A15 van Parma naar La Spezia Italië doortrekt. Neem de afslag Pontremoli, in het noordelijkste puntje van Toscane, en binnen een paar minuten beland je, boven op de berg, bij de Podere. Gewoon, zodra je de afrit af bent, tien meter naar rechts, dan links afslaan een landweggetje in en de bordjes volgen naar de borgo Oppilo waar de Podere gevestigd is. Met wat goede wil zou je kunnen zeggen dat de borgo de Podere is, maar dat is niet helemaal waar, want er wonen ook nog wat andere gezinnen. Een groot deel van de borgo behoort echter tot het bezit van meneer Benelli.

In 1898 hebben zijn voorouders daar hun boerenbezit verworven, en een aantal jaren geleden is meneer Benelli in zijn voorouderlijk bezit (na een loopbaan in een onduidelijke andere richting) zich gaan bezighouden met wijn en zwijn (in deze volgorde van importantie) en daar beleeft hij grote voldoening aan. Om het preciezer te benoemen: druiven tot wijn transformeren, ander boerengedoe (er worden jaarlijks enkele varkens op ambachtelijke wijze tot salume en aanverwante zaken omgetoverd), gasten huisvesten in enkele gastenkamers (B&B genaamd) en tenslotte, in een fraaie combinatie van het bovenstaande, gasten en bezoekers de traditioneel bereide producten laten proeven. Dat laatste heet degustazione, en dat moet je vooral uitproberen als je eenmaal in Oppilo bent aangeland.

Op het wereldwijde web zwerft een jonge Italiaan rond die zich met enkele van zijn vrienden heeft gebombardeerd tot gastronauten en uit dien hoofde door het land zwerft op zoek naar plaatsen om lekker te eten en te drinken. Een leuke woordspeling, overigens (ook al raakt hij terminologisch in de war door gastronauten met Jason en het Gulden Vlies op een hoop te gooien, wat een taalkundig correcte argonaut hem vast kwalijk zal nemen). Ook hij heeft de podere gevonden, blijkens zijn ontboezemingen op de babbelsite viaggi.ciao.it, en het is hem heel goed bevallen. Vol lof is hij over Signore Benelli en het lucullisch (of is het luculliaans, de Wikipedia geeft geen uitsluitsel, dus dames en heren gastronautische classici/ae: doe uw best!) maal dat hij kreeg voorgezet (“Il pasto è decisamente luculliano”).

De foto’s van zijn hand die een en ander moeten ondersteunen zijn van een ontroerend slechte kwaliteit. Een kunst op zich, gezien de mogelijkheden van de hedendaagse digitale camera’s, ook dat moet gezegd worden. Het zal te maken hebben met de inname van teveel pollera en/of durella, want daar nodigt de degustazione wel toe uit.

Alleen zelfbeheersing houd je op de been, hebben we uit eigen ervaring mogen ondervinden, je wordt niet tegengehouden bij het consumeren. Integendeel, ook signore Benelli zet zijn enthousiaste toelichting over zijn wijnen regelmatig kracht bij door een glas voor zichzelf in te schenken, terwijl intussen de schalen met hapjes binnen worden gedragen. Drinken gaat in Italië altijd samen met eten, en daar wordt niet op een dozijn hapjes meer of minder gekeken. Als vegetariërs bedankten we vriendelijk voor de salume, en dat gaf aanleiding tot talloze ‘mi dispiaces’ van de zijde van de gastheer, omdat hij deze mogelijkheid niet voorzien had. Maar binnen no time werd deze onvolkomenheid rechtgezet en stonden de schalen zonder varkensbestanddelen op tafel naar ons te glimlachen. Mooi trouwens, die prachtige ouderwetse Berkel-snijmachine die in het proeflokaal staat en nog dagelijks wordt gebruikt. Een soepel wonder van mechanische techniek, werkend op louter handkracht!

Één nadeel weet de gastronaut slechts op te sommen over deze hemelse plek, en die is ook weer betrekkelijk: il posto è in sè molto piccolo e l'agriturismo per i suoi proprietari è più un Hobby che un lavoro vero e proprio e quindi spesso quando si chiama per prenotare ci si sente rispondere frasi stile: "ho già aperto per una cena ieri sera e oggi non ho voglia di lavorare"...praticamente quello che tutti sognano di poter rispondere (de plek zelf is tamelijk klein en voor zijn eigenaren meer een hobby dan echt werk en derhalve krijg je vaak als je wilt reserveren een antwoord in de trant van: ik was gisteren al open voor een avondmaal en heb vandaag geen zin om te werken” … eigenlijk iets dat iedereen droomt te kunnen antwoorden).

En ach, vermoedelijk valt dat ook wel weer mee als je je aanmeldt voor een paar overnachtingen. Met een beetje oprechte belangstelling voor het bedrijf heb je al snel je degustazione geregeld. En dan krijg je vermoedelijk ook nog het hele verhaal te horen achter de grote foto aan de muur, waarop op de voorgrond stijfjes een jonge vrouw staat bij een beladen muildier, met op de achtergrond een oudere man bij een tweede beladen beest. Dat blijkt de moeder van signore Benelli te zijn, in 1943 midden in de oorlog, op het punt te vertrekken voor een winterse tocht over de Apennijnen, om in Parma olijfolie en andere ‘mediterrane’ producten te gaan ruilen tegen de tarwe van de Povlakte. Drie dagen onderweg door de kou en de sneeuw, op schoenen waar de gaten in vallen.

(1) Voor engelstalige info over de Podere: klik hier.

Geld

2010-11-27T10:02:00.001+01:00

Een uitstapje naar de actualiteit dit keer. We komen er niet onderuit. Het schijnt in Italië heel moeilijk te zijn om geld over te maken. Tenminste, volgens Yo en Wes, als we Het Parool mogen geloven. Nu schijnt ook de priester die het prinsje en prinsesje in de echt heeft verbonden tot heden naar het geld te hebben kunnen fluiten. En het geld is nog wel voor weeskindertjes bestemd! Waar zou dat toch aan liggen, aan Yo en Wes, of aan Italië? Yo en Wes hebben wel vaker moeite met betalen, want dat past niet in hun wereldbeeld. Geld hoort maar naar één kant te rollen, en u mag raden welke.

Uit eigen ervaring weten we, dat het met het bancair betalen in Italië allemaal heel erg meevalt. Maar wij hebben wellicht het gebrek dat we geen leeghoofdige, over het paard getilde, narcistische ijdeltuiten (voor het gemak hier verder aangeduid als BN’ers) zijn die, als ware we royals, het concept portemonnee uit het oog hebben verloren en niet weten waar geld voor dient omdat je het nooit nodig hebt met al die lakeien in je kielzog. Wij zorgen gewoon voor ons eigen geld, en we betalen standaard de rekening als we kleding mee de winkel uitnemen. Maar de BN’ers hebben toch zaakwaarnemers, zou je zo zeggen, gladjakkers die pecuniair elke faux-pas wegmasseren. Die hadden in dit geval toch voor de flappen kunnen zorgen?

Oei! Dit stukje dreigt zwaar de foute kant op te gaan, want het kan en mag natuurlijk nooit de bedoeling zijn om in de gevoelswereld van BN’ers af te dalen. Dan kun je net zo goed meteen een hoog gebouw uitkiezen. Over dus naar een zakelijker toon!

We geven het maar toe: wij hebben een bankrekening in Italië, en daar verrichten we gewoon (zo nu en dan) betalingen mee. Als Droomhuis Italië hebben we ook regelmatig te maken met heel normale en prettige mensen die eveneens een bankrekening nodig hebben en hem onveranderd zonder probleem krijgen. Onze Italiaanse makelaarsvrienden zien het als onderdeel van hun werk om daarvoor te zorgen. Je gaat een gebouw binnen met het woord Banca of Cassa di Risparmio erop, je identificeert jezelf, je gaat door een onbeschrijflijk dik pak intensief beletterd papier heen waarop je op minstens tien (en vermoedelijk twintig) plaatsen je handtekening moet zetten, et voilà: de bankrekening is een feit, en je hebt er een betaalpas bij.

En als je erom gevraagd hebt ook enkele enveloppen met ‘geheime codes’ die je toegang geven tot voorzieningen als Banking-on-the-web of Home banking, zodat je anytime-anywhere (of in Nederlands jargon: vanuit je luie stoel) de hele dag (of de godganselijke nacht, mocht je daar zin in hebben) geld kunt overmaken naar iedereen die haar of zijn IBAN en BIC bekend heeft gemaakt.

Eigenlijk allemaal nogal gewoontjes, en nauwelijks de moeite van een stukje waard. Maar ja, BN’ers hè, die genetisch moeite hebben met betalen. Dat is natuurlijk nog tot daar aan toe, want wie zijn wij om te oordelen over de deugdzaamheid van onze bekende medemens. Laten we dat maar aan de Grote Beschikker boven op de wolk over. Maar ze moeten niet als PVV’ers hun morele niveau met ordinaire leugens gaan zitten verbloemen. Dan worden we toch een beetje bozig. En verder willen we het er hier eigenlijk bij laten. Want we zijn toch een beetje bang dat wie (al is het maar verbaal) teveel met pek omgaat…

Van wie is het huis?

2010-11-21T15:35:00.000+01:00

Als je in Italië een huis koopt is het wel prettig om zeker te weten dat degene van wie je het koopt ook echt de eigenaar is. Gelukkig hebben ze ook in Italië notarissen en het kadaster, die ongeveer hetzelfde doen als in Nederland. Alleen moet je wel rekening houden met de mogelijkheid dat Italianen net wat anders tegen het begrip eigendom aankijken.

Niet in formele zin overigens. Want als beschaafd land is Italië vergeven van de wetten waarin in onbegrijpelijke bewoordingen van mysterieuze schoonheid uit de doeken wordt gedaan hoe de zaken in elkaar horen te steken. Bovendien is de regelbehoefte van de Italiaanse staat vermoedelijk vele malen groter dan die in Nederland. In Italië zijn nog geen regeringsprogramma’s gesignaleerd ter vermindering van de regeldruk. Het zal allemaal wel te maken hebben met het feit dat Italianen een sterke behoefte hebben om alles wat de staat bepaalt te negeren. En dat schreeuwt natuurlijk om aanvullende bepalingen om het allemaal nog duidelijker te maken. Geen daden maar woorden, zogezegd.

Sociologen brengen deze zwakke staat met dikke wetboeken altijd in verband met de grote invloed van la famiglia. Wat oorzaak is en wat gevolg, mag u zelf raden. Maar dit gegeven licht wel een tipje van de sluier op met betrekking tot de vraag van wie het huis is.

Traditioneel gesproken is het huis namelijk van la famiglia. En bij oudere huizen die al een aantal generaties meegaan kan die familie aardig zijn uitgedijd. Nu is dat laatste natuurlijk een universele rekenkundige waarheid, zeker in gezinnen met (terugwerkende kracht!) meer dan drie kinderen, maar een bureaucratische mentaliteit lost dit probleem op door bij elk sterfgeval het vrijkomend eigendom meteen zodanig te verdelen dat op het eind iedereen een individueel eigen stukje heeft. Met dingen die je niet zo gemakkelijk in mootjes kunt hakken (zoals huizen) is het natuurlijk ook mogelijk voor een deel eigenaar te worden. Dat gebeurt ook in Nederland om de haverklap waar partners bijvoorbeeld ieder voor vijftig procent eigenaar zijn, maar spannend wordt het natuurlijk pas als je een tijdje doorgaat met deeleigendom en een mooie lange lijst krijgt, waarin A bijvoorbeeld voor 40% eigenaar is, B C en D elk voor 10%, E F G en H elk voor 6,2% en I J K en L samen in gelijke delen de overblijvende 5.2% hebben verdeeld.

Met dit soort situaties kan het Italiaanse kadaster prima omgaan. Niets aan de hand, kortom. Maar dan moet je het kadaster wel vertellen dat het zo is. Het kadaster leest niet spontaan de overlijdensposters die je zo vaak langs de kant van de weg tegenkomt. En gezien het traditionele (en bovendien zorgvuldig gecultiveerde) wantrouwen tegen de bureaucraten is de kans dat nabestaanden uit eigen beweging dit soort zaken doorgeven niet bijster groot, wat vermoedelijk wordt bevorderd door het feit dat je dan ingewikkelde formulieren moet invullen, speciale en prijzige bolli moet plakken en in een langdurig en vaag traject terecht kunt komen. Bovendien: in de beleving is er helemaal niets veranderd. Het huis is nog steeds van la famiglia, en een enkel en simpel overlijden van een familielid verandert daar niets aan.

Nog grappiger kan het worden door het feit dat de Italianen de afgelopen tientallen jaren verdomd reislustig zijn gebleken, en over de hele wereld zijn uitgezworven. Dan kun je de situatie krijgen dat oudoom Piero (eigenaar voor 16,3%) in 1947 naar Argentinië is geëmigreerd, waar hij naar verluid in 1983 is overleden en vijf kinderen heeft achtergelaten, waarvan Emilio naar Italië is teruggekeerd omdat hij ruzie had met iedereen en van de rest nooit meer iets is vernomen. Op het gerucht na, misschien, dat Clara is getrouwd met een Scandinavische hersenchirurg en mogelijkerwijs in Nieuw Zeeland is terechtgekomen. Als in zo’n geval achterneef Giuseppe (eigenaar voor 33,7% en in volle overeenstemming met nichten Maria en Rina – elk 9,3%, dus met zijn drieën de meerderheid) tot de eerlijke overtuiging komt dat het wenselijk is om het huis te verkopen dan ontstaat een potentieel interessante en verwarrende situatie.

We hebben dat de afgelopen acht jaar twee keer meegemaakt met huizen die onze Italiaanse makelaarsvrienden te koop aanboden. En steeds als de huizen al een tijdje op de site stonden en er sprake was van serieuze interesse werd duidelijk dat de potentieel interessante en verwarrende situatie aan de orde was. In Nederland zou je zeggen: controleer dit soort dingen nu even, voordat je het huis in de verkoop neemt, dat spaart achteraf een hoop gedoe. Maar zo’n boodschap komt in Italië niet helemaal goed over. In de eerste plaats niet door de optimistische levensinstelling dat er geen problemen zijn totdat je ze daadwerkelijk tegenkomt en je dan maar moet kijken hoe je ze oplost. Maar daarboven door de vereisten die de bella figura aan de wederzijdse omgang stelt. Op het Italiaanse platteland gaat nog heel veel op basis van vertrouwen en als iemand naar je toekomt met de boodschap dat hij zijn huis wil verkopen en je weet (in een overzichtelijke gemeenschap is dat bekend) dat hier inderdaad sprake is van een gemeenschappelijkheid tussen persoon en huis, dan ga je niet meteen zeuren om de papieren. Dat is echt helemaal brutta figura. Daar ga je wel op een geschikt moment achteraan. Bijvoorbeeld op het moment dat in het kader van de wet (en de compromesso) de caparra om de hoek komt kijken. Of het moment dat je toch aan de gang moet met het papierwerk voor de notaris. En dat alles vanuit de ervaring dat het meestal zonder problemen voor elkaar komt en dat het geen zin heeft om je van tevoren al standaard in te stellen op de meest gecompliceerde situatie.

En om dit verhaal op een zonnige wijze af te sluiten: in verreweg de meeste gevallen is er inderdaad helemaal niets aan de hand. En ook in de twee gevallen waarin van de potentieel interessante en verwarrende situatie sprake was zijn er geen brokken gemaakt. Maar vanuit onze bewolkte Nederlandse achtergrond hebben we wel een beetje het gevoel ontwikkeld dat we toch bedacht moeten zijn op dit soort ‘familieperikelen’.

Compromesso – voorlopig koopcontract

Caparra – wederzijdse boeteclausule bij in gebreke blijven

Gras

2010-11-14T21:07:00.000+01:00

Wie op het platteland van Italië een huis koopt krijgt met gras te maken. Dat kan heel veel gras zijn, bijvoorbeeld in de vorm van een stevig stuk (laten we zeggen: enkele hectaren) hooiland. Maar ook in minder extreme gevallen is er sprake van een flink stuk grond dat helemaal van boven tot onder bedekt is met gras.

Gras geeft verplichtingen. Op het platteland is het op orde houden van het groene gazon een serieuze zaak. Verwaarlozing is hier geen optie. Onbekommerd laten groeien en bloeien evenmin. Er dient dus met regelmaat gemaaid te worden. En voor de vakantiehuishouder geeft dat dus een mooie bezigheid die in de marges van de vakantie mag worden uitgevoerd.

paddestoel in de tuin: maaien of niet?

Toen we ons eerste huisje hadden aangeschaft en daarbij de complete inboedel hadden overgenomen troffen we daarin gelukkig een grasmaaier met benzinemotor aan en een stevige bosmaaier voor de randjes en steile gedeelten van het terrein. Die inboedel (het huisraad laat ik hier even buiten beschouwing, en, het moet gezegd, het linnengoed dat we overnamen was zonder uitzondering keurig gewassen, gestreken, strak opgevouwen en in plastic verpakt) was trouwens een gargantueske verzameling van voornamelijk ondefinieerbare ouwe troep.

Zuinigheid met vlijt bouwt immers huizen als kastelen en het is eeuwig zonde om wat dan ook weg te gooien, want, wie weet, komt het ooit nog eens een keer van pas. Ook met betrekking tot de grasmaaier en bosmaaier was het adagium van toepassing dat het zonde is om dingen weg te gooien. Het waren apparaten van respectabele leeftijd, liefdevol onderhouden en opgelapt en waar het moest met ijzerdraad en ingenieus laswerk bij elkaar gehouden. Het werkte nog wel (dat werd mij tenminste kundig gedemonstreerd) en ook de verschillende flessen brandstof (benzina verde voor de grasmaaier en miscela voor de bosmaaier) werden me nog even for the sake of the record aangewezen en verder werd me veel geluk gewenst met het gebruik.

Het leuke van authentieke plattelandbewoners is het rotsvaste vertrouwen dat hun eigen manier van leven en kennis van zaken universeel is. Geen haar op hun hoofd die eraan denkt dat je op een flat kunt wonen of een stadstuin kunt hebben zonder een vierkante centimeter gras (het irritante spul dat tussen de tuintegels groeit even buiten beschouwing gelaten) en dientengevolge onkundig bent van de subtiliteiten van grasmaaien met benzinegedreven apparaten. Nog los van het feit dat je niet spontaan in de gaten hebt dat benzina verde hetzelfde is als Euro95 (inderdaad groen van kleur) of weet wat je moet mengen om miscela te krijgen (overigens in elke ferramenta of doe-het-zelf zaak te koop).

Om een lang verhaal kort te maken, en zeker nadat pogingen om zelfstandig het historisch maaimateriaal aan de praat te krijgen waren mislukt: al snel gingen we over op het dumpen van de oude machines en de aanschaf van een elektrische motormaaier voor de noodzakelijke rasa erba. Met vijftig meter draad kon de gehele tuin worden behandeld. Commentaar bleef natuurlijk niet uit. Buurman Gianni zag het hoofdschuddend aan en kon niet nalaten op te merken dat elektrische apparaten voor de tuin knap gevaarlijk waren. Zo was een kennis van hem aan het gebruik van een elektrische maaier bezweken. Dat kwam overigens, bleek bij nadere vragen, doordat hij met zijn mes over de draad was heengereden en op deze wijze de boel ernstig beschadigd had. En ook dat, bleek weer even later, had niet dodelijk hoeven zijn, als hij maar had nagelaten de boel te gaan herstellen met de stekker nog in het stopcontact.

Ondanks Gianni’s goedbedoelde raad ben ik dan ook in volle gemoedsrust elektrisch blijven maaien, in de sterke overtuiging dat feloranje snoer goed opvalt tegen een groene achtergrond (of liever: op een groene ondergrond), en dat de heilige salvavita (klinkt toch veel poëtischer en sacraler dan aardlek) mij voor kwaad zal behoeden mocht ik onverhoopt eens een keertje onoplettend zijn.

Maar de tijd gaat verder en je raakt gaandeweg ingeburgerd. Dus toen we ons kleine huisje inruilden tegen een wat groter exemplaar met nog meer gras besloten we de sprong te wagen naar volwassen grasmaaimateriaal op basis van benzinemotoren. Dat heeft zeker voordelen (vooral als het spul naar behoren functioneert), waaronder een groter gebruikersgemak door de zelfaandrijving, zodat je nauwelijks meer hoeft te duwen, maar wat zijn het toch een onderhoudsgevoelige krengen en nauwelijks meer serieus te nemen aandachttrekkertjes. Als je ze niet dagelijks vertroetelt en iedere vijf minuten uit elkaar haalt en doorsmeert houden ze er bij het minste of geringste spontaan mee op.

Mijn auto heeft ook een benzinemotor, maar daar kan ik op een redelijk volwassen manier mee omgaan. Om de zestienduizend kilometer naar de garage voor een beurt, verder zorgen voor benzine in de tank en dan rijdt ie gewoon. Maar bij de kleine en fijne motortjes van het merk Briggs & Stratton (Amerikaans spul!) ligt dat heel anders. Na vijf uur moet je de olie verversen, iedere acht uur of dagelijks het oliepeil controleren en ieder jaar de filters vervangen. En dan nog loop je de kans dat het motortje er de brui aan geeft. Mijn eerste grasmaaier was nog geen jaar oud toen er iets mis ging bij het olie verversen. Ik was meer tijd kwijt met de montage (de handleiding was, laat ik het simpel zeggen, niet van Ikea-kwaliteit en ik hield heel klassiek enkele niet essentiële onderdelen over) en het gedoe er omheen dan dat ik er maaiuren voor terug kreeg. Mijn tweede (gelukkig wel een mooiere, met Ready-start systeem, bij de vakhandel gekocht en klaar voor gebruik meegenomen) vertikte het, vijf maanden na aanschaf en zes weken alleen gelaten in de schuur, om te starten. Hoe zo Ready-start ?

Bij controle bleek het benzinefilter verstopt, ondanks het feit dat ik keurig conservante aan de benzina verde had toegevoegd. ’Ach, meneer,’ zei de meccanico die het euvel verhielp filosofisch (of was het berustend?), ‘vrouwen en motoren hebben alle twee veel aandacht nodig’. Dat is misschien wel zo, bedacht ik me terug op weg naar huis, maar moet je daar blij mee zijn? Vrouwen is één ding, want voor die aandacht krijg je heel veel terug (ik laat het aan de lezer zelf over daar haar of zijn eigen voorstellingen van te maken). Maar wat krijg je terug van een grasmaaier? Hij gaat echt niet uit zichzelf grasmaaien, en ook de rommel moet je zelf opruimen.

Si mangia bene

2010-11-01T19:08:00.006+01:00

Vermoedelijk eet een Italiaan gemiddeld meer buiten de deur dan een Nederlander. Dat zal er wel de oorzaak van zijn dat Italianen een warme belangstelling hebben voor openbare eetgelegenheden en de ervaringen die men met deze gelegenheden heeft. In het kader van het lekkerbekken worden bovendien dikke boeken volgeschreven, zoals de Guida Critica Golosa die we een tijdje geleden hebben aangeschaft. Daarin schrijft de Presidente van de Regione Piemonte, mevrouw Mercedes Bresso ons bij wijze van welkom zo’n beetje toe, dat de geschiedenis van Piemonte via recepten en menu’s kan worden beschreven.

In streng contrast met de belangstelling voor eten buiten de deur is de kwaliteit van het idioom waarvan men zich bedient om de eetervaring te beschrijven. Dat gaat ongeveer als volgt:

Zeg Francesco, heb je nog lekker gegeten gisteravond?
Nu je het zegt, Amadeo, ik ben gisteren met mijn vrouw en haar ouders naar de Osteria Crota d’Calos gegaan, in Calosso.
Calosso, ligt dat niet in de buurt van Canelli?
Iets verder weg, in de richting van San Stefano Belbo, bovenop een heuveltop. Prachtig uitzicht overigens over de omringende dalen.
En hoe was het eten daar?

Nu wordt het gevaarlijk en moeilijk. Probeer maar eens de ultieme smaaksensatie te omschrijven. Veel hangt af van de juiste woordkeuze. Op het voorhoofd van Francesco verschijnen diepe denkrimpels. Hij heft de ogen ten hemel, als om inspiratie te vragen van de hogere macht. Zijn gelaat krijgt de pijnlijke uitdrukking van verstopping als hij worstelt om de woorden te vinden die alles zeggen zonder in uitweidingen en oeverloos culi-gezwets te vervallen. De lippen spannen zich als om deze alleszeggende woorden er uit te persen. Zweetdruppels verschijnen op zijn wangen. Dan klaart zijn hele gemoed op omdat het juiste antwoord klaar is om gelegd te worden. Amadeo, verklaart hij dan langzaam en bedachtzaam, elke lettergreep benadrukkend, met de autoriteit van de kenner die er geweest is: Si mangia bene.

Anticlimax der anticlimaxen! Zo ken ik er nog wel een paar! Je kunt er goed eten! Kan het nietszeggender? Mooie boel, is het soms de bedoeling dat we bij tijd en wijlen in restaurants terecht komen waar je niet goed kunt eten? Waar zijn restaurants anders voor? Maar wat was er dan zo lekker? Welke speciale gerechten waarvan je het bestaan niet eens vermoedde zijn op tafel verschenen? Zelfs in ons culinair-arme Nederland wordt informatiever en onderhoudender gesproken over de laatste restaurantervaring. “Gisteren toch zo lekker gegeten in de Zwarte Sahel. Gepocheerde sprinkhanen uit de Serengeti. Heerlijk knapperig in een pikante saus. Moet je ook eens proberen. Vooral die combinatie met gestremde melk was zooooo verrassend.”

Tsja, cultuurkloof…. We vergeten hier even dat de gemiddelde Italiaan niet buiten de deur gaat eten om iets anders te proeven dan thuis. Uitgezonderd misschien ultramoderne cosmopolieten uit Milaan of zo. Al die nieuwlichterij is helemaal niets gedaan. Zoals mama kookt zou het overal moeten zijn, alleen misschien met iets versere kruiden en minder kans op aanbakken. Wat je gegeten hebt is dus eigenlijk helemaal niet zo interessant (en daar hoef je het dus ook niet over te hebben), als het maar goed is.

Nog even iets anders: inderdaad hebben we gisteren buiten de deur gegeten in de Osteria Crota d’Calos, maar dan wel met Marco en echtgenote. Wat ook zo typerend is voor Italiaanse restaurantgewoonten: de moeite die het kost om te mogen betalen. Het is me gisteren weer niet gelukt. Marco was me voor, maar gaan betalen voor de koffie wordt opgediend vind ik eigenlijk een vorm van vals spelen. En niet voor het eerst! Ik ben ook een keer tegengehouden door een lid van het bedienend personeel, zodat Marco een beslissende voorsprong kon nemen. Het is vast iets Freudiaans, of minimaal heeft het met onore te maken. Betaalpotentie is tenslotte ook potentie, of zoiets. Bij de uitgang, toen duidelijk was geworden dat ik wederom achter het net had gevist, hebben Yolanda en ik Marco plechtig laten beloven dat wij de volgende keer… Het is echter verre van uitgesloten dat deze belofte ruim voor de volgende keer in de nevelen van de vergetelheid is opgelost. Italianen houden immers van vastigheid en traditie.

En hoe we gegeten hebben? Met mes en vork. En verder het hele vierluik van het cena (antipasto, primo, secondo, dolce, caffè). Veel gerechten die een Piemontese mama had kunnen bereiden, zoals sformato di porri con fonduta, en uova affogate in una ‘bagna ‘d bulé’. En hoe dat allemaal smaakte? Nou, laat ik er slechts dit van zeggen: si mangia bene.

Familiegeheimen

2010-10-19T22:46:00.001+02:00

Je hoort wel eens verkondigen dat er moed voor nodig is om een huis in Italië te kopen. Ware doodsverachting, of in ieder geval een fikse portie levensmoeheid. Dat was in ieder geval de overheersende indruk die we van onze studie van het internet overhielden toen we voor de eerste keer de stap naar een eigen huis in Italië aan het overwegen waren. De meest milde kwalificatie die we tegenkwamen was dat het proces van het kopen van een huis daar als zeer vreemd en eigenaardig moest worden beschouwd, volkomen afwijkend van wat een gezond mens zich op dit gebied zou moeten kunnen en mogen voorstellen. Willekeur en onbegrijpelijkheid waren de meest op de voorgrond tredende leidsvrouwen in de doolhof. Later kregen we in de gaten dat alle sites die dit verkondigden van Engelse makelij waren (of uit het Engels waren overgeschreven, wat een eveneens veel voorkomende inbreuk op de zelfstandige oordeelsvorming genoemd mag worden) en kwamen we erachter dat het probleem er voornamelijk in school dat de Engelsen er zelf tamelijk eigenaardige gewoonten op na houden.

Dat wil niet zeggen dat een (potentiële) koper uit de Lage Landen zich in alle gevallen de verbazing bespaard blijft. De reden hiervoor ligt echter niet zozeer in het proces zelf, dat in zijn formele aspecten tamelijk logisch overkomt en voor ons behoorlijk herkenbaar is, maar in de manier waarop de Italianen hun traditionele gevoel voor familie ook hier in het spel brengen. In de grote stad, zeker in Milaan waar de moderne vervreemding hoogtij viert, is dit aspect wellicht behoorlijk verwaterd, maar op het Italiaanse platteland dat wij kennen speelt het nog onmiskenbaar een rol.

Om het simpel te zeggen: het huis is niet zozeer een ding, een gebruiksgoed dat overgedragen en vervreemd kan worden, maar toch vooral in hoge mate een onderdeel van de familie. Een familielid misschien zelfs, dat ontegenzeggelijk zijn eigenaardigheden heeft en nooit iets terugzegt als je het aanspreekt, maar niettemin niet als levenloos object mag worden behandeld (of verhandeld, for that matter). Dat je het gewoon in kunt ruilen voor geld is een besef dat slechts langzamerhand in het collectieve plattelandsbewustzijn doordringt. Een plattelandsbewustzijn dat zich over generaties uitstrekt en een soort gemiddelde vormt van de prekapitalistische opvattingen van de oudste generatie tot en met de über-modieuze Zeitgeist van de jongeren. Deze state-of-mind heeft een aantal gevolgen, zeer divers in hun uitwerking overigens, die echter alle voortkomen uit het gevoel dat familie familie is.

Maar zo is het wel genoeg serieuze beschouwing en antropologie van de Italiaanse huiselijkheid. In vervolgafleveringen zullen we uit eigen ervaringen wat meer vertellen waartoe dit in de praktijk allemaal kan leiden.

Oude muziek

2010-10-05T23:23:00.002+02:00

Omdat we niet helemaal van de straat zijn en van oude muziek houden zijn we op enig moment ook in Italië gaan letten op gelegenheden om onze passie op dit gebied te bevredigen. Ook dat gaat weer net even iets anders dan in Nederland.

Via een folder die we heel fysiek en ouderwets op papier aantroffen bij de IAT (Informazione e Accoglienza Turistica) in het centrum van Parma stuitten we in 2003 op het bestaan van een concertreeks Musica antica nei luoghi della Via Francigena. Intrigerende concerten op intrigerende locaties in een gebied dat we net aan het ontdekken waren. De lezer zij gewaarschuwd: dit wordt een bijdrage met een hoop namedropping en lokale geografie uit de valleien van de Taro en de Ceno.

En om even een zijpad te bewandelen: een prachtige site over de Via Francigena is hier te vinden. Voor de sportieven onder ons zijn op deze site (wandel)beschrijvingen opgenomen waarin het gehele Italiaanse parcours van meter tot meter (met kaartjes) wordt beschreven. Aan de Via Francigena valt niet te ontkomen, en spoedig zal de dag aanbreken dat de Via gepromoveerd is tot Unesco World Heritage status.

I Giullari dell'Allegra Brigata in 2003

Maar goed: we gaan terug naar de zomer van 2003. Welgemoed bepaalden we onze keuze op het concert dat op 27 juli zou plaatsvinden in Neviano degli Arduini in de Pieve di Sasso. Daar zouden, in het kader van de 888ste sterfdag van Matilde van Canossa I Giullari dell'Allegra Brigata een concert verzorgen over La Santa Allegrezza. Een en al vrolijkheid dus op een sterfdag. Onze onervarenheid met de Italiaanse wijze van organiseren leidde er echter toe dat de vrolijke brigade het zonder onze aanwezigheid moest stellen. Niet alleen waren door een slordigheid in de folder twee verschillende aanvangstijden genoemd (en kozen wij natuurlijk de verkeerde), maar ook bleek de Pieve zich ergens bovenop een berg te bevinden en was het ons volslagen onduidelijk hoe we daar precies moesten komen.

De borgo van Corchia

In 2004 wilden we het natuurlijk opnieuw proberen, en gepokt en gemazeld als we nu onderhand waren zou het deze keer goed gaan. Niet dus, maar dat lag geheel aan onszelf en het sterkte ons alleen maar in de stellige intentie het in de toekomst nog beter en degelijker aan te pakken. Voor ons vertrek naar Italië in 2005 hadden we daarom de door ons gekozen concerten op onze laptop gedownload. Om het terrein vooraf goed te verkennen gingen we vervolgens op 21 augustus al in de loop van de dag op pad om uit te vogelen waar zich precies de borgo van Corchia bevond en dat leverde geen enkel geografisch probleem op. Ook de plaats om de auto te parkeren hadden we al bepaald. De aangekondigde voorstelling Filles a marier, een spettacolo inscenato over dansen en huwbare vrouwen uit oude tijden kon derhalve niet meer stuk. Maar in de loop van de middag begon het zo onbedaarlijk en eindeloos te hozen, dat ons een openluchtvoorstelling toch niet meer zo'n goed idee leek.

Gelukkig was er al op 23 augustus een nieuwe kans in Sivizzano vlakbij Fornovo, waar de gruppo di danza antica Altra Dança, begeleid door de musici van het Ensemble Th. Arbeau ons zouden gaan vermaken met Donne venite al ballo. Wij in de invallende schemering welgemoed op pad naar een dorpje dat zich in hermetisch duister bleek te hebben gehuld. Het pleintje, waarop de voorstelling zou plaatsvinden was opgeknapt, opnieuw bestraat en tip-top op orde, maar er was geen levende ziel te bekennen. Op het laatste moment had de organisatie het verstandig gevonden het concert te verplaatsen naar Fornovo zelf, maar dat was ons even ontgaan.

Begint u het patroon een beetje te herkennen?

Na regen komt echter zonneschijn. En om een lang verhaal kort te maken: op 10 augustus 2006 was het dan eindelijk zover en konden we met een aantal andere handvollen gelukkigen onder het motto A riveder le stelle getuige zijn van het concert van Musica Officinalis. En bovendien niet op de eerste de beste plaats, maar in het kerkje van Serravalle, een gehucht van drie huizen aan de weg van Fornovo naar Varsi, waar zich toevallig wel de oudste romaanse doopkapel van de provincie Parma bevindt. In de pauze van het concert gingen we inderdaad sterren bekijken onder aanvoering van mevrouw Alessia Gruzza van de Universiteit van Parma, eveneens verbonden aan de Associazione per la Divulgazione Scientifica Googol die ook iets te maken heeft met het welbekende planetarium van Bedonia. In de buitenlucht van Serravalle had mevrouw Gruzza de ietwat eigenaardige gewoonte ons de diverse sterrenbeelden met een zaklantaarn aan te wijzen (in Italië zijn immers ook de sterren binnen handbereik), maar dat mocht de pret verder niet drukken. Om het maar even simpel uit te drukken: dit was voor ons het meest opwindende oude muziek concert ever. In een volgende aflevering gaan we daar eens wat verder op in.

Op het hoogtepunt moet je stoppen. Want, eerlijk gezegd, hiermee hadden we ons eerste en laatste concert in het kader van de Musica antica nei luoghi della Via Francigena gehad. Een paar jaar later hield de hele Musica antica er zelf mee op. In 2009 vond nog een (feestelijk?) eindconcert plaats in Parma. Door, verdomd als het niet waar is, dezelfde I Giullari dell'Allegra Brigata die we bij onze eerste poging zo smartelijk gemist hadden. Daarmee was dan toch weer een soortement van cirkel rond. Maar niettemin blijft het bij ons toch een beetje kriebelen, en blijven we kijken in hoekjes en gaatjes of er toch niet ergens iets ouds en muzikaals aan het ontluiken is.

Castello di Belgioioso revisited in cyberspace

2010-09-30T17:45:00.001+02:00

Je hebt de echte wereld, en je hebt zijn digitale variant (cyberspace, second life, of hoe je het ook wilt noemen) waarin alles virtueel is, en anders, en totaal afwijkend van wat je zelf hebt waargenomen. De moderne mens stapt niet meer in zijn auto om een kasteel te bezoeken, maar neemt de kortste route om het allemaal te bekijken via streetview op Google Maps, waar je op een zonnige dag op je gemakje langs het Castello di Belgioioso kunt scrollen.

Op het wereldwijde web is het Castello trouwens geen vervallen tent waar de luiken van afvallen en de muren op het punt staan te desintegreren, maar een droomkasteel dat de stoutste verwachtingen overtreft. Dat moeten we tenminste afleiden uit de schitterende website waarin de voortreffelijkheden van het Castello worden aangeprezen. Het Castello di Belgioioso blijkt niet alleen een centrum van kunst en cultuur vol met interessante manifestaties om je vingers bij af te likken, maar het is zelfs meer dan dat, en wel “een droom van oudsher, waar de tijd heeft stilgestaan: de somptueuze salons van het kasteel zijn de ideale locatie om te trouwen”. En dat lijkt (virtueel!) niets te veel gezegd. In een slide-show met prachtige foto’s zien we hoe het huwelijk zich voltrekt. De jaguar die zachtjes komt aanrijden. De bevallige bruid, licht huiverend door het droomdecor. De rijke dis. Het uitgelezen gezelschap bruiloftsgasten. Te veel om op te noemen. Te mooi om waar te zijn.

Nu snappen we ook waarom in het echte leven het Castello voor ons gesloten bleef: we waren niet sprookjesachtig genoeg. En we weten eveneens wat je moet doen om toegang tot het luxe interieur te verkrijgen: gewoon even willen gaan trouwen als je in de buurt bent en een uitstapje wilt maken. Een kleine moeite met een rijke beloning.

Castello di Belgioioso

2010-09-05T21:25:00.000+02:00

Al jaren worden we door grote panelen langs de kant van de A21 (Brescia – Turijn) gewaarschuwd voor de onverbiddelijke schoonheid van het Castello di Belgioioso. Als ik me niet vergis zijn de Fransen begonnen met het plaatsen van informatieve borden langs de autoroutes om de jakkerende cultuurbarbaren te wijzen op de unieke kwaliteiten van de franse culture (La Picardie: ses cathedrales). Langzamerhand heeft heel Europa deze eigenaardigheid overgenomen en word je bijvoorbeeld in Noord Holland verteld dat een deel van Nederland onder de zeespiegel ligt (Laag Holland). Alles om te voorkomen dat de vermoeide automobilist in slaap sukkelt.

Om verder afdwalen te voorkomen: Grote borden langs de snelweg zeggen niet met zoveel woorden dat we te maken hebben met unieke ervaringen die we niet mogen missen. Er staat niet geschreven: U RIJDT NU IN DE DIRECTE OMGEVING VAN HET KASTEEL VAN BELGIOIOSO DAT VAN EEN ZODANIGE SCHOONHEID IS DAT U HET DE REST VAN UW LEVEN ZULT BETREUREN ALS U NIET DE MOEITE HEBT GENOMEN EVEN DE SNELWEG TE VERLATEN EN HET KASTEEL TE GAAN BEKIJKEN, ZODAT U LATER OP UW STERFBED BIJ HET HERINNEREN VAN DE DINGEN WAARVAN U INTENS SPIJT HEBT MET PIJN IN HET HART NIET HOEFT TE OVERPEINZEN DAT U ONACHTZAAM VERZUIMD HEBT HET KASTEEL MET EEN BEZOEKJE TE VEREREN. Maar een plaatje zegt meer dan duizend woorden, en als grote panelen langs de snelweg geplaatst worden met een attractieve gevel en het onderschrift: Castello di Belgioioso heb je de neiging te denken dat dat niet zonder reden zal zijn.

Dus nemen we (na voor de zoveelste keer het bord in de berm te hebben waargenomen en de gedachte te hebben voelen opkomen dat we toch eens een keer…) de afslag Broni-Stradella en bereiken via een gedateerde brug die zowel de Po als de Ticino overspant het plaatsje Belgioioso. Het kasteel kijkt ons treurig langs de kant van de weg aan. Vanuit de auto oogt het vermoeid en licht de dagen zat. Eveneens verbergt het succesvol zijn ingang. Het pleintje voor (of achter) het kasteel huisvest een keur aan horecagelegenheden, zodat niettemin de indruk gehandhaafd blijft dat velen ons voorgingen en nog meer ons zullen volgen. In de uitnodigend ogende bar Bar Sunny Place worden driftig de ramen van het overdekte terras geboend, en een jongedame met een rugloos hemdje meldt ons dat ze helaas chiuso is maar de bar tien meter verderop (Da Silvie/Ginny) vermoedelijk aperto. Na een kopje koffie vertelt Silvie/Ginny ons dat het kasteel nu dicht is, en eigenlijk altijd dicht is, behalve wanneer er bij uitzonderlijke gelegenheden sprake is van een mostra (tentoonstelling).

Teleurgesteld verlaten we de bar en besluiten we (nu we er toch zijn) tot een inspectie van het exterieur. En om iedereen die na ons de A21 berijdt dezelfde teleurstelling te besparen: druk elke neiging tot remmen de kop in en ga verder. Het is allemaal helemaal niks en diep droevig. Treurig en vervallen: Afbladderende luiken. Muren die ook niet meer weten hoe ze hun naderend einde kunnen verhullen. Voormalige fonteinen waarin klimop de overhand heeft gekregen. En tot slot Chinese leeuwen in de tuin, alsof we hier te maken hebben met een plattelandsvestiging van Kantonees specialiteitenrestaurant De Lange Muur. En over eten en drinken gesproken: het enige onderdeel van het gebouw dat niet is gegrepen door aftakeling is het in de kelders gelegen Ristorante Dal Pescatore (Antichi Sapori Mar Mediterraneo).

Snel ontvluchten we de troosteloze bende en haasten ons naar Pavia dat tien kilometer verderop ligt. Een verademing! Niet zozeer vanwege de bekende ponte coperto (overdekte brug) over de Ticino. Die is niet zo bijzonder, want de oude brug is in de tweede wereldoorlog gebombardeerd en wat er nu ligt is een replica uit de jaren vijftig. Maar wel om de prachtige en machtige universiteitsgebouwen en de malle middeleeuwse torens die we vooral kennen van San Gimignano in Toscane. En, omdat ook Pavia aan de Via Francigena ligt (half Italië ligt tegenwoordig – in de tijdgeest van ongedefinieerde spiritualiteit en de behoefte aan wandelen om dichter bij de menselijke essentie te komen – aan, bij, op weg naar, of in de richting van de Via Francigena!) zeker om de beeldschone uit de kluiten gewassen romaanse kerken die enkele meters onder het huidige straatniveau liggen, waarbij je de voordeur niet bereikt door een trapje op te lopen, maar door een trapje af te dalen en die daarmee de indruk wekken dat de mensheid met al zijn activiteit voortdurend bezig is de aarde groter te maken.

Zo is daar de Basilica di San Pietro in Ciel d’Oro uit de twaalfde eeuw, genoemd door Dante, Petrarca en Boccaccio (de grote drie van de veertiende eeuwse Florentijnse dolce stil nuovo), waarin niet alleen het pompeuze marmeren graf van de heilige Augustinus te zien is (met daarachter een stukje van het achthoekige mozaiek uit de kathedraal van Hippo waar de heilige in 395 door de beminde gelovigen werd vastgehouden tot hij ermee instemde om hun bisschop te worden, wat hij dan wel weer tot 430 bleef), maar eveneens (in de crypte) de heilige martelaar Severinus Boetius begraven ligt die in 525 door de barbaarse koning Theodoric een wrede dood werd ingejaagd. En er is ook de adembenemende zandstenen Basilica di San Michele met zijn rijkbewerkte crypte en zijn door de eeuwen heen verweerde en langzaam verdwijnende externe ornamentatie. Dat krijg je als je een zachte steensoort gebruikt om te gaan beeldhouwen! Als was het een uiterst subtiele verwijzing naar de onbestendigheid van het aardse leven en de noodzaak van een leven na dit leven (Marmor, Stein und Eisen bricht, aber unsre Liehiebe nicht. Alles, alles…. ). Je zou er bijna katholiek van worden.

En, o ja: Pavia heeft ook nog een kasteel: het Castello Visconteo, waarin een stelletje musea is gehuisvest. Dit keer een tip top verzorgd kasteel, groot en indrukwekkend. Misschien wel een kleine omweg waard…

Met de trein

2010-08-29T22:08:00.000+02:00

Reizen met de trein is in Italië toch wel een beetje een belevenis. Op sommige punten is, in vergelijking met enkele tientallen jaren geleden, het exotische er wel van af. Zo is er tegenwoordig een dienstregeling die met enig vertrouwen kan worden gevolgd en ook aan de fantastische praktijk om tegelijkertijd in en uit te stappen (en bij voorkeur niet alleen door de deuren) lijkt grotendeels een einde gekomen. Misschien dat in de mezzogiorno deze nobele traditie nog in ere wordt gehouden.

Wat in vergelijking met Nederland bijvoorbeeld wel opvalt is dat de perrons ongeveer de hoogte van een flinke traptrede hebben, zodat je als het ware wordt uitgenodigd om bij een wisseling van perron de kortste weg te nemen. Dit wordt versterkt door de alom aanwezige bordjes die op deze mogelijkheid wijzen. Weliswaar direct gekoppeld aan de waarschuwing dat dat niet de bedoeling is of zelfs verboden is, maar dan ben je al wel op het idee gebracht.

We nemen de trein omdat we naar Genua willen. Uitstappen midden in het centrum. Geen problemen met het vinden van een parkeerplaats. En bovendien spotgoedkoop. Twintig minuten voor vertrek arriveren we bij het loket om onze kaartjes te kopen. Kaartjes kun je kopen via internet of in automaten, maar dat is voor een ongeoefende treinreiziger helemaal nog niet zo gemakkelijk. Bovendien krijg je aan het loket persoonlijke service. Ook de dame voor ons krijgt ruim de tijd om haar hoogstpersoonlijke en tamelijk ingewikkelde reisarrangement (naar Venetië via Rome en dan met couchette, of liever slaapstoel, maar alleen als het een nachttrein is en o, rijdt die niet op zondag, kan het maandag dan alleen overdag, nou dan hoeft een slaapstoel niet en welke alternatieven zijn nog voorhanden, maar dat vind ik toch wel een beetje prijzig op die manier, dus wat doen we nu) met de dienstdoende medewerkster van de staatsspoorwegen door te nemen. Twee minuten voor de trein vertrekt hebben we gelukkig onze kaartjes in handen en kunnen we onze reis beginnen.

Treinreizen is in Italië een tamelijk ondergrondse bezigheid, zeker in de berggebieden in en rondom Ligurië. Dat geeft de reis een voortdurend verrassingseffect. Het landschap glijdt niet continu en evolutionair voorbij, maar ontwikkelt zich met hink-stap-sprong. Voor een nog dramatischer effect wordt op de heenreis midden in de tunnel de trein langdurig stilgezet. Omdat niemand daar onrustig van wordt gaan we er van uit dat het blijkbaar zo hoort, of in ieder geval niet ongebruikelijk is. Na een minuutje of vijf ontwaren we een spoorwegemployé die de kaartjes komt controleren. Briljant vinden we dat. Midden in een tunnel de trein stilzetten om de kaartjes te controleren. Niemand die stiekem even uitstapt. Heel efficiënt de functie van machinist en conducteur gecombineerd in één persoon. We stellen ons de vergadering van de hoofddirectie voor, waarin tot deze bezuinigingsmaatregel wordt besloten (“Heren, laten we eens wat meer profijt proberen te trekken van onze tunnels”). We zien hoe het werkoverleg zich voltrekt (“Salvatore, vanaf morgen ga je ook de kaartjescontrole doen op regionale lijn LR4513. In de tunnel heb je tien minuten om een rondje te maken. We begrijpen dat we je vragen een stapje extra te zetten, maar je weet wat er in Engeland gebeurde toen de stoker te lang op de trein bleef.”). Dan raast plotseling in het pikkedonker een tegemoetkomende trein oorverdovend voorbij en zet onze boemel zich hijgend en puffend weer in beweging. Ook best apart: een tunnel gebruiken om dubbel spoor te realiseren op een enkelspoors baanvak. Salvatore is intussen, na gedane arbeid en zonder enige verantwoordelijkheid voor het besturen van de trein, gaan zitten.

Op de terugweg krijgen we te maken met een grote groep padvinders die een stukje dezelfde kant opmoet. Ze slagen erin meer lawaai te produceren dan een op volle snelheid rijdende tegemoetkomende trein in een tunnel met alle raampjes open. Het zijn voor het merendeel meisjes in de leeftijd waarin meisjes groter zijn dan jongetjes die, zoals alle meisjes overal ter wereld in die leeftijdsgroep, popzangeres willen worden en elkaar daarom laten horen hoe het nummer Alejandro van Lady Gaga vertolkt dient te worden. Helaas komen ze niet veel verder dan het refrein (Alejandro, Alejandro, Ale-alejandro; of is het Alejandro, Ale-ale-alejandro? Popster zijn is best moeilijk!). Een oudere dame, vertwijfeld door zoveel op volle sterkte geuite verwarring, vlucht naar het andere eind van de trein. Kort daarna komen we weer langdurig tot stilstand, dit keer niet in een tunnel, maar langs een perron van een stationnetje in een smal, kloofachtig dal. Daar blijkt het hele gezelschap padvinders de trein te willen verlaten, wat heel wat voeten in de aarde heeft, want elke padvinder moet eerst aan de juiste bagage gekoppeld worden. Als eindelijk het hele gezelschap opgetuigd met indrukwekkende rugzakken blijmoedig de ruige bergen intrekt (wie zegt dat Italiaanse kinderen lui en verwend zijn?), rijden wij in alle rust verder naar onze eindbestemming.

Bananen

2010-08-24T22:15:00.001+02:00

Ik heb nooit een Italiaan een banaan zien eten. En ook in de Italiaanse keuken komen bananen, voor zover mijn kennis reikt, eigenlijk niet voor. Hoe komt het dan dat het Italiaanse marktwezen zo ongeveer gefundeerd is op de banaan? Nou ja, niet zozeer op de banaan zelf, als wel op de bananendoos. De bananendoos, een universeel ontwerp dat zowel de producten van de firma Dole, de firma Chiquita als die van andere in de marge van de geschiedenis opererende bananensoorten van verre landen onze kant op transporteert. De doos die eveneens gebruikt wordt om zowat alle producten die op de markt worden verhandeld te omhullen, te beschermen en te vervoeren.

Waar je ook kijkt, de markt is ervan vergeven. Bananendozen vol spijkerbroeken, lingerie, schoenen, overhemden, spulletjes voor in en om het huis, gordijnen en vitrages (hier tenda geheten) en ga zo maar door. En niet alleen de reguliere dag- en weekmarkt, ook de toeristenmarkt voor antiek en brocanterie brengt zijn spullen en prullen (Mariabeelden, oude etsen, verroeste deurknoppen, 78 toeren platen) in bananendozen tot ons. Waar komen al die dozen vandaan? Wie heeft zich ooit over de bananen ontfermt die oorspronkelijk de dozen bevolkten? Bestaat er een kartonindustrie die zich toelegt op de productie van bananendozen voor universeel gebruik? Kunnen we nog handelswaar vertrouwen dat niet in bananendozen tot ons is gekomen?

Bij het sluiten van de markt wordt de macht en magie van de bananendoos pas echt duidelijk. De aandacht wordt afgeleid door een goedlachse Noord Afrikaan (recent overgevaren en onder aan de ladder van zijn nieuwe leven op de markt begonnen met de verkoop van groenten en fruit) die zorgvuldig achtergelaten kleine doosjes van merknectarines stapelt om morgen zijn eigen koopwaar te upgraden. Waarom stopt daar onopvallend een gloednieuwe Alfa van een mooi type, waaruit schielijk een tweetal goeddoorvoede en goedgeklede mannetjes stapt? Waarom verschijnen uit het niets nog meer goeddoorvoede en goedgeklede mannetjes die haastig de bijeengesprokkelde bananendozen in de achterbak plaatsen? In welke hoogwaardige bedrijfstak zullen deze dozen vanaf morgen dienst gaan doen?

De kracht van de bananendoos is ongekend.

Waarom deze blog?

2010-08-21T15:50:00.004+02:00

Al weer acht jaar hebben we een tweede huis in Italië en helpen we als Droomhuis Italië mensen om eveneens hun droom van een tweede huis in Italië te verwezenlijken. We beschouwen dat een beetje als een uit de hand gelopen hobby, waarin twee dingen samenkomen die ons energie geven:

We vinden Italië een prachtig land, waarover we niet uitgesproken raken.
We vinden het geweldig om zoveel mensen te leren kennen die dezelfde interesse hebben.

Veel van onze gezamenlijke belevenissen gaan over huizen zoeken en huizen vinden. Met deze blog voegen we daar een element aan toe en gaan we op een meer persoonlijke en anecdotische manier over het voetlicht brengen waar het toch eigenlijk allemaal om te doen is: Italië, met zijn mooie dingen en zijn eigenaardigheden, een land waarvan je wel moet houden als je de tijd neemt om het te leren kennen.

In deze blog schrijven we over wat ons opvalt en wat we interessant vinden. Een diepere bedoeling hebben we niet. We hopen dat jullie het even leuk vinden om onze verhaaltjes te lezen als wij het vinden om ze te vertellen.

Yolanda Heijtmajer en Gertjan Kock

Gevoel voor understatement

2010-08-21T15:15:00.000+02:00

Naar wordt beweerd zijn de Engelsen de meester van het understatement, maar Italianen kunnen er ook wat van. In de buurt van het plaatsje Pontremoli, gelegen in de Lunigiana (het meest noordwestelijke puntje van Toscane en grenzend aan de Val di Taro in de provincie Parma) zijn diverse plezierige uitstapjes mogelijk in de natuur. Daarvan wordt melding gemaakt in de folder d’acqua e di pietra (van water en steen) uitgegeven door de gemeente Pontremoli. Zo kun je naar de zestiende eeuwse brug van Groppodalosio die met een boog van zestien meter hoog de rivier de Magra overspant, of naar de watervallen van Farfarà en Pracchiola. Alleen de namen al van deze attracties maakt ze een bezoek waard. Maar op minder dan vijf kilometer van Pontremoli bevinden zich de Stretti di Giaredo, een opeenvolging van kloven waar zich het riviertje Gordana doorheen perst. Let wel op (zo zegt de gemeente er voor alle zekerheid bij): hoewel het begin van de wandeling geen enkele moeite kost, is het niettemin mogelijk (ondanks een kunstmatig bassin hoger op de berg dat het waterpeil reguleert) dat de toegang tot een aantal engten vereist dat men in het ijskoude water springt en een stukje zwemt. Derhalve, zo luidt dan ook de waarschuwing in informatieve neutrale termen, betreft het hier wel een onderdeel van de excursie dat een zekere oplettendheid en voorbereiding vereist.